Archive

Archive for July, 2011

Xuống tàu giữa đường

July 31, 2011 4 comments

                                         Truyện ngắn của Miyamoto Teru(Nhật Bản)

Cách đây 20 năm về trước, tôi cùng với người bạn thân  lên Tokyo  để dự thi vào một trường đại học. Nói đúng ra là chúng tôi lên Tokyo bằng tàu điện. Cũng giống như những sĩ tử khác chúng tôi ôm trong lòng một chút bất an một chút cô đơn ngắm nhìn phong cảnh ngoài cửa sổ. Để làm dịu đi những cảm xúc ấy, tự nhiên chúng tôi trở thành những kẻ lắm lời.

Nhưng rồi một nữ sinh trung học lên tàu từ Kyoto và ngồi xuống ghế bên cạnh chúng tôi đã làm cho bầu không khí thay đổi hoàn toàn. Bởi đấy là một cô gái xinh đẹp hiếm thấy. Cả tôi và người bạn thân không hiểu sao bỗng trở nên chùng xuống và ít lời hơn. Bạn tôi quyết định bắt chuyện với cô gái khi tàu  đi qua Shizuoka. Cô gái đang trên đường trở về Ohito ở Izu(1) sau khi dự tham dự kì thi vào trường đại học Kyoto. Cậu bạn thì thầm vào tai tôi: “Vũ nữ Izu đấy!(2)”. Chả hiểu tại sao cậu bạn lại gọi cô nữ sinh là vũ nữ Izu nhưng tôi cũng ừ hữ gật đầu. Cô gái cũng dần dần góp lời với chúng tôi, cô bảo nếu ba người mà thi cử thành công thì sẽ gặp lại nhau ở đâu đó tổ chức tiệc mừng. Và rồi cô gái  xuống tàu ở Mishima cùng nụ cười quyến rũ bỏ mặc chúng tôi với con tim xốn xang rối bời.

“Có lẽ tớ sẽ bỏ thi vào đại học Tokyo chuyển sang thi vào đại học Kyoto cũng nên”, cậu bạn  lẩm bẩm với vẻ không có gì là đùa cả.

“Mình  cũng đã nghĩ từ lúc nãy rồi. Cho dù năm nay có thi thì chắc cũng trượt mà thôi. Chấp nhận muộn một năm, dốc sức học thật kĩ chuẩn bị cho sang năm có lẽ lại ngon hơn”.

Tôi cũng nói vậy bằng cả sự thật lòng.

Mọi sự đã được quyết định thật dễ dàng.

Chúng tôi đem số tiền cha mẹ cho để thuê nhà trọ ở Tokyo làm một chuyến du lịch khắp Izu rồi xuống tàu ở ở Atami(3).

Thật là hai đứa con trai bất hiếu.

Và thế là đây là lần đầu tiên trong đời tôi xuống tàu giữa đường.

Chúng tôi vừa khoan khoái ngâm mình trong suối nước nóng vừa nghĩ về  cô gái xinh đẹp sống đâu đó ở Oni. Cô gái có cho chúng tôi địa chỉ và số điện thoại nhưng chúng tôi chỉ nhìn chăm chú mảnh giấy đó mà không làm gì cả. Ba ngày sau, chúng tôi trở về nhà giả bộ như là đã thi xong.

Vào khoảng nửa năm sau, bố người bạn thân mất. Cậu ta vì phải thay cha trông nom cửa hàng chuyên nghề vận chuyển của gia đình nên từ bỏ việc học hành.

Còn tôi, thì bỏ bê việc ôn thi và vùi đầu vào đọc tiểu thuyết. Nhưng trong lòng hai người hình bóng của cô nữ sinh gặp  trên tàu vẫn không phai mờ. Mỗi lần gặp nhau, chúng tôi toàn nói về chuyện đó.

Chúng tôi rất tò mò muốn biết xem liệu cô nữ sinh có thi đỗ vào trường đại học Kyoto hay không. Một ngày kia, chúng tôi quyết định chơi trò “jan-ken”(4) với điều kiện  ai thua sẽ phải gọi điện đến nhà cô gái. Tôi thua cuộc và nhấc điện thoại quay số đúng lúc cô gái có công chuyện gì đó vừa trở về từ Kyoto. Cô cho biết  đã thi đỗ và hiện đang trọ tại nhà họ hàng ở Marutamachi(5)

“À, mà cậu là ai trong hai người đấy?”, cô gái hỏi.

Tôi chủ ý muốn đùa liền nói tên của người bạn. Cô gái lặng yên trong giây lát  rồi thì thầm:“ Nếu mà gặp nhau, mình chỉ muốn gặp một mình cậu thôi”.

Tôi giữ chặt điện thoại trong tay chết lặng. Và cứ thế tôi cúp máy. Chắc chắn  sẽ có phương cách nào đó tốt hơn nhưng tôi – chàng trai 18 tuổi – trong lúc buồn nản đã không biết làm gì hơn.

“ Này, thế nào? Nàng nói sao?”

Bạn tôi mắt sáng lên hỏi đi hỏi lại đến mấy lần. Tôi bịa ra một câu chuyện khác. Tôi bảo cô gái thi trượt và đã đi làm, cô nói không muốn ai gọi điện đến quấy rầy nữa rồi dập máy đánh rầm một cái. “Hừ, thế là bị lừa một vố tuyệt hảo nhỉ”

Cậu lè lưỡi ra cười.

Kỉ niệm này mãi không tan đi trong lòng tôi. Không phải là cú  thất tình đầu đời đã để lại vết thương nơi trái tim tôi. Trong vô số những chuyện tôi đã  bịa ra thì sự bịa đặt này mãi mãi không bao giờ  tôi có thể tha thứ cho mình. Giờ đây khi tôi ngồi viết lại câu chuyện này thì bạn tôi – người mà tôi tự coi là tình địch – đã qua đời trong một tai nạn giao thông 10 năm về trước.

Nguyễn Quốc Vương  dịch từ tiếng Nhật

 

Miyamoto Teru( sinh năm 1947 tại Hyogo)

Truyện ngắn trên được trích từ tập “Ánh sáng tuổi hai mươi”( nhà xuất bản kodansha, 1973)


(1) Izu là địa danh bao gồm các hòn đảo và bán đảo Izu thuộc tỉnh Shizuoka. Ohito là tên một khu phố nằm trên địa danh này – ND.

(2) Vũ nữ Izu là tên một tiểu thuyết của nhà văn Kawabata Yasunari, xuất bản năm 1926. Cuốn tiểu thuyết là câu chuyện lãng mạn về nhân vật”tôi”-20 tuổi và cô gái làm nghề vũ nữ – ND

(3) Địa danh nằm ở bờ biển phía đông bắc bán đảo Izu, nơi nổi tiếng vì có nhiều suối nước nóng – ND

(4) giống như trò chơi “oẳn-tù-tì” ở Việt Nam – ND

(5) Tên một khu phố ở Kyoto – ND

Advertisements

Toàn văn bài phát biểu của nhà văn Murakami Haruki tại lễ nhận giải thưởng quốc tế Cataluny

July 30, 2011 Leave a comment


Lời người dịch: Ngày 9/6/2011 tại buổi lễ nhận  giải thưởng  quốc tế Catalunya (giải thưởng dành cho những người có cống hiến nổi trội cho lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn) ở Barcelona Tây Ban Nha, nhà văn Murakami  Haruki,  đã có bài phát biểu  mang tựa đề “Với tư cách là một người mơ ước phi thực tế” trong đó  đề cập đến sự cố nhà máy điện nguyên tử Fukushima và khẳng định “người Nhật cần tiếp tục nói không với điện nguyên tử”. 

Nhà văn Murakami Haruki,  sinh năm 1949,  hiện đang là một trong những tiểu thuyết gia Nhật Bản nổi tiếng ở cả trong và ngoài nước. Độc giả Việt Nam biết đến ông qua các tác phẩm đã được dịch ra tiếng Việt như:  “Rừng Na Uy”, “Kafka bên bờ biển”, “Biên niên ký chim vặn dây cót”…. Dưới đây là toàn văn bài phát biểu. 

“Với tư cách là một người mơ ước phi thực tế”

Tôi đã từng đến thăm Barcelona vào mùa xuân hai năm về trước. Trong buổi lễ kí tặng, độc giả đã đến dự đông tới mức đáng ngạc nhiên. Độc giả xếp thành hàng dài và tôi đã mất tới một tiếng rưỡi mà vẫn chưa thể kí hết. Tại sao lại tốn thời gian nhiều đến như thế? Đó là vì rất nhiều độc giả nữ đã mong muốn được hôn tôi. Vì thế mà đã mất rất nhiều thời gian.

Cho tới lúc này tôi cũng đã từng tiến hành các buổi kí tặng ở nhiều thành phố trên thế giới nhưng việc độc giả nữ đòi hôn thì chỉ có duy nhất ở Barcelona. Chỉ mỗi việc này thôi cũng đủ làm tôi hiểu Barcelona  là thành phố tuyệt diệu đến cỡ nào. Tôi cảm thấy vô cùng hạnh phúc khi một lần nữa được trở lại thành phố có nền văn hóa cao và lịch sử lâu đời này.

Nhưng tiếc rằng ngày hôm nay tôi sẽ không nói chuyện về nụ hôn mà sẽ  nói về một chuyện trầm trọng hơn  chút ít.

Như quý vị đã biết, vào lúc 2 giờ 46 phút ngày 11 tháng 3 vừa qua ở vùng Đông bắc Nhật Bản đã xảy ra trận động đất khổng lồ.  Đấy là trận động đất có quy mô lớn đến nỗi sự chuyển động của trái đất đã trở nên nhanh hơn một chút và ngày đã ngắn lại chừng 1,8 micro giây.

Bản thân thiệt hại do động đất gây ra là rất lớn và vết thương khủng khiếp do sự tấn công của sóng thần sau đó vẫn còn lưu lại. Có nơi sóng thần đã đạt tới độ cao 39m. Khi nói 39m điều đó có nghĩa là dù có chạy lên tầng 10 của tòa nhà thông thường cũng không thoát được. Những người ở gần bờ biển đã không chạy kịp và có gần 24.000 người đã trở thành vật hi sinh trong đó có chừng 9000  người hiện vẫn còn mất tích. Những người này đã bị  con  sóng khổng lồ vượt qua đê chắn cuốn đi và thi thể hiện vẫn chưa được tìm thấy. Có lẽ rất nhiều người hiện đang chìm sâu dưới đáy biển lạnh lẽo. Khi nghĩ tới điều đó và tưởng tượng rằng giả sử như mình lâm vào cảnh ấy, tôi thấy ngực mình thắt lại. Cả những người sống sót  phần đông mất gia đình hoặc người thân, mất cả nhà cửa,  tài sản, cộng đồng và cả nền móng của cuộc sống. Cũng có những thôn làng bị xóa sổ hoàn toàn. Chắc chắn rằng rất nhiều người đã bị cướp đi niềm hi vọng sống.

Là người Nhật, điều đó dường như có nghĩa rằng người ta phải luôn chung sống với thiên tai.  Đại bộ phận đất đai Nhật Bản từ mùa hạ tới mùa thu đều có bão đi qua. Hàng năm đều phải chịu thiệt hại lớn và nhiều người chết. Ở các địa phương cũng có các núi lửa hoạt động. Và tất nhiên là có động đất. Quần đảo Nhật Bản nằm ở góc phía đông đại lục châu Á, giống như đang nằm trên một chiếc đĩa ở vào vị trí rất nguy hiểm. Nói theo cách của chúng tôi thì đấy là chuyện giống như  sống trên cái ổ động đất.

Người ta có thể biết được  ở chừng mực nào đó thời gian và đường đi của bão nhưng người ta không thể dự đoán được động đất. Chỉ có thể biết được một điều duy nhất là trận này không phải là sự  kết thúc mà một trận động đất lớn khác trong tương lai chắc chắc sẽ lại xảy ra.  Rất nhiều học giả dự báo rằng có thể  trong khoảng thời gian từ 20 tới 30 năm tới, khu vực xung quanh Tokyo sẽ lại diễn ra trận động đất quy mô lớn 8 độ. Điều  đó có thể là 10 năm sau hoặc cũng có thể là ngay ngày mai. Giả sử như một đô thị lớn có dân cư tập trung đông đúc như Tokyo bị động đất kiểu có tâm chấn ngay ở phía dưới thì  không một ai biết được chính xác thiệt hại sẽ là bao nhiêu.

Cho dẫu thế thì 13 triệu người sống ở trong nội đô Tokyo hàng ngày sẽ vẫn tiếp tục sống cuộc sống “bình thường”. Mọi người cũng vẫn sẽ nhảy lên những chuyến tàu điện đông nghẹt người để đi làm và lao động trong những tòa nhà cao tầng. Tôi chưa từng nghe thấy dân số Tokyo đã  sụt giảm đi sau trận động đất lần này.

Tại sao? Có thể quý vị  sẽ hỏi như thế. Tại sao ở một nơi đáng sợ như thế mà rất đông mọi người lại phải sống ở đó như một điều đương nhiên? Nỗi sợ hãi đã làm cho đầu óc của họ có vấn đề cả rồi sao.

Trong tiếng Nhật có từ vô thường (mujo). Đó là việc sự vật không phải bao giờ cũng chỉ tiếp tục giữ nguyên một hình thái thông thường. Tất cả mọi vật sinh ra ở thế giới này cuối cùng đều biến mất và tất cả sẽ tiếp tục biến đổi chứ không hề dừng lại. Chẳng có chỗ nào tồn tại sự ổn định vĩnh viễn hay bất biến bất diệt như mong muốn. Đấy là thế giới quan đến từ đạo Phật nhưng do  lối suy nghĩ “vô thường” này so với tôn giáo lại có đôi chút khác biệt, cho nên nó đã gắn chặt vào tinh thần người Nhật Bản và được  lưu truyền không hề thay đổi từ thời cổ đại với tư cách là trạng thái tâm lý mang tính dân tộc.

Quan điểm “tất cả chỉ là thoáng qua”  có thể coi như là thế giới quan có tính đầu hàng. Đấy là lối suy nghĩ cho rằng con người dẫu có bơi ngược dòng chảy của thiên nhiên thì tất cả cũng chỉ là vô ích. Tuy nhiên người Nhật trong thứ có vẻ như là đầu hàng đó lại sáng tạo cái đẹp tích cực.

Nếu nói về  thiên nhiên thì  mùa xuân chúng tôi yêu hoa anh đào, mùa hạ yêu đom đóm và mùa thu yêu lá đỏ. Chúng tôi  đã nồng nhiệt thưởng thức những thứ đó cùng nhau theo thói quen và gần như coi nó là một chân lý hiển nhiên. Những nơi nổi tiếng về hoa anh đào, những nơi nổi tiếng về đom đóm, những nơi nổi tiếng về lá đỏ khi mùa tới đều đông nghẹt và việc đặt phòng khách sạn trở nên vô cùng khó khăn.

Tại sao vậy?

Đó là do cả hoa anh đào, đom đóm và lá đỏ đều mất đi vẻ đẹp trong một khoảng thời gian rất ngắn ngủi. Chúng tôi đã đến tận những nơi xa xôi để được nhìn tận mắt giây phút vinh quang đó. Và điều đó không phải chỉ đẹp không thôi mà hơn thế khi nhận thức được sự tuyệt vọng rơi, sự biến mất của ánh sáng nhỏ nhoi, sự mất đi sắc màu tươi tắn ngay trước mắt, chúng tôi cảm thấy trong lòng nhẹ nhõm. Đỉnh điểm của cái đẹp qua đi rồi biến mất đã tạo ra sự an tâm.

Trong thế giới tinh thần như thế, tôi không hề biết  kết cục thì thiên tai đã tác động như thế nào.  Tuy nhiên chúng tôi đã vượt qua những thiên tai liên tiếp dội đến và ở một ý nghĩa nào đó, chúng tôi chấp nhận nó như là thứ “không có lựa chọn nào khác” và việc cùng nhau khắc phục thiệt hại để tiếp tục sống trở thành điều đương nhiên. Hoặc là cũng có thể những trải nghiệm đó đã có ảnh hưởng tới ý thức về cái đẹp của chúng tôi.

Trong trận động đất lần này gần như toàn bộ người Nhật đã bị sốc nặng, ngay cả những người vốn đã quen với động đất cho đến lúc này vẫn còn rùng mình bởi quy mô lớn của thiệt hại. Họ cảm thấy bất lực và lo lắng về tương lai của đất nước.

Nhưng cuối cùng chắc chắc chúng tôi  sẽ  xốc lại tinh thần và đứng lên hướng tới phục hưng. Về điều đó thì tôi không hề có chút gì lo lắng. Chúng tôi là dân tộc đã tồn tại suốt chiều dài lịch sử bằng phương cách như thế. Cho dù ở thời điểm nào đi nữa, chúng tôi thông thể ngã gục vì cú sốc. Chúng tôi sẽ xây sửa lại những ngôi nhà đã đổ nát, sẽ phục hồi những con đường bị hư hại.

Xét đến cùng thì chúng tôi là những kẻ ở nhờ trên hành tinh gọi là trái đất này. Chúng tôi không thể yêu cầu rằng hãy cho chúng tôi sống ở chỗ này chỗ kia. Cho dù có rung lắc chút ít đi nữa thì cũng không thể vì thế mà có thể nói lời phàn nàn. Bởi chuyện lâu lâu lại rung lắc là một thuộc tính của trái đất. Cho dù thích hay không thích thì chúng tôi cũng chỉ còn có cách cùng chung sống với thiên nhiên mà thôi.

Điều mà tôi muốn kể ở đây là chuyện  về những thứ không thể phục hồi một cách giản đơn như nhà cửa hay đường sá. Ví dụ như luân lý  hay quy phạm. Những thứ đó không phải là vật thể có hình dạng. Một khi đã mất đi không bao giờ có thể lấy lại một cách đơn giản. Bởi vì đó không phải là thứ mà chỉ cần có máy móc, có nhân lực tập trung lại, có nguyên liệu là có thể tạo ra.

Điều tôi đang nói tới, nói một cách cụ thể đó là chuyện về nhà máy điện nguyên tử Fukushima.

Quý vị có lẽ cũng đã biết, trong số 6 lò phản ứng hạt nhân bị thiệt hại vì động đất và sóng thần ở Fukushima, có ít nhất 3 lò vẫn chưa được phục hồi và hiện vẫn đang phát tán phóng xạ ra vùng xung quanh. Hiện tượng tan chảy đã xảy ra, đất đai ở vùng xung quanh bị ô nhiễm và có lẽ nước thải có chứa nồng độ phóng xạ cao đã chảy ra vùng biển xung quanh. Gió cũng đem nó lan ra phạm vi rộng hơn.

Có đến 10 vạn người đã phải dời bỏ khu vực xung quanh nhà máy điện nguyên tử. Ruộng vườn, đồng cỏ, nhà máy, các khu phố bán hàng, bến cảng…đã bị bỏ rơi thành chốn không người. Cũng có thể những người từng sống ở nơi đó sẽ không thể trở về nơi cũ. Những thiệt hại đó không phải chỉ có ở Nhật Bản, mà thật có lỗi khi biết  nó sắp gây ảnh hưởng tới cả các nước láng giềng.

Tại sao tấn thảm kịch này lại xảy ra, nguyên nhân đó gần như đã rõ.  Đó là do những người xây dựng nhà máy điện nguyên tử đã không dự tính đến sự tấn công của những cơn sóng thần khổng lồ. Có một vài chuyên gia trước đó đã chỉ ra các cơn sóng thần có quy mô tương tự đã tấn công khu vực này và yêu cầu sửa đổi tiêu chuẩn an toàn nhưng công ty điện lực đã không tiếp thu một cách nghiêm túc. Chuyện đầu tư một món tiền khồng lồ chỉ vì cơn sóng thần có thể chỉ diễn ra một lần trong khoảng thời gian mấy trăm năm là điều các công ty vì lợi nhuận  không hề hoan nghênh.

Hơn nữa, chính phủ nơi lẽ ra phải quản lý chặt chẽ đối sách an toàn của các nhà máy điện nguyên tử cũng đã làm ngơ trước việc hạ thấp mức độ tiêu chuẩn an toàn do muốn xúc tiến chính sách điện nguyên tử.

Chúng tôi cần phải điều tra sự tình đó và làm rõ những sai phạm nếu có. Do những sai lầm như thế mà ít nhất đã có tới 10 vạn người phải bỏ đất đai và thay đổi cuộc sống. Chúng tôi không thể không căm giận. Đấy là chuyện đương nhiên.

Cũng không rõ vì sao người Nhật vốn là dân tộc không mấy khi nổi giận. Người Nhật có sở trường chịu đựng nhưng việc bộc phát cảm tính lại không phải là điểm mạnh. Ở điểm như thế có thể sẽ có chút khác biệt với người dân Barcelona. Nhưng lần này quả thật quốc dân Nhật Bản đã tức giận nghiêm trọng.

Tuy nhiên cùng với điều đó chúng tôi cũng phải nghiêm khắc chỉ trích bản thân bởi đã tha thứ cho sự tồn tại của cơ cấu méo mó như thế hoặc là đã im lặng thừa nhận nó. Bởi vì tình thế lần này là vấn đề ảnh hưởng nghiêm trọng tới luân lý và quy phạm của chúng tôi.

Giống như quý vị đã biết, người Nhật chúng tôi trong lịch sử là quốc dân duy nhất có trải nghiệm bị ném bom hạt nhân. Tháng 8 năm 1945, hai thành phố Hiroshima và Nagasaki bị quân Mĩ ném bom nguyên tử khiến hơn  20 vạn người thiệt mạng. Những người chết đa phần là người dân thường phi vũ trang. Tuy nhiên ở đây tôi sẽ không nói tới việc đúng sai.

Điều tôi muốn nói ở đây là việc không chỉ 20 vạn người chết sau vụ ném bom mà phần lớn những người sống sót về sau cũng khổ sở vì các căn bệnh do ảnh hưởng nhiễm xạ và mất sau đó  một thời gian. Chúng tôi đã biết được chất phóng xạ  để lại di chứng nặng nề như thế nào đối với thế giới, với con người  dựa trên sự mất mát của những người như thế.

Những bước đi của Nhật Bản sau chiến tranh dựa trên  hai nền tảng chính. Một là sự phục hưng kinh tế và hai là sự từ bỏ chiến tranh. Cho dù có xảy ra chuyện gì đi chăng nữa thì cũng sẽ không bao giờ dùng vũ lực, xây dựng kinh tế giàu có và duy trì hòa bình là  hai điều đã trở thành phương châm mới của quốc gia Nhật Bản.

Ở tấm bia an ủi vong linh những người đã chết vì bom nguyên tử ở Hiroshima có khắc những từ sau:

“Xin hãy ngủ yên. Bởi vì sai lầm sẽ không lặp lại”

Đấy là những lời thật tuyệt vời. Chúng tôi vừa là nạn nhân đồng thời lại cũng là thủ phạm. Ở đấy đã bao gồm ý nghĩa như thế. Trước sức mạnh ghê gớm của hạt nhân chúng tôi ai cũng là nạn nhân và  ai cũng là thủ phạm. Ở phương diện bị đặt trong mối đe dọa bởi sức mạnh này tất cả chúng tôi là nạn nhân và ở phương diện phô bày sức mạnh đó và rồi cả ở điểm không ngăn chặn việc sử dụng sức mạnh đó tất cả chúng tôi lại là thủ phạm.

Và rồi bây giờ 66 năm sau vụ ném bom nguyên tử, nhà máy điện nguyên tử Fukushima 1 đã phát tán phóng xạ suốt 3 tháng và tiếp tục làm ô nhiễm thổ nhưỡng, biển, không khí ở khu vực xung quanh. Chưa có ai biết được  khi nào thì chặn được  phóng xạ và chặn nó  như thế nào. Đây là thảm họa hạt nhân lớn lần thứ hai trong lịch sử mà người Nhật đã trải qua nhưng lần này không phải là chuyện bị ai nó ném bom. Chính người Nhật chúng tôi đã tạo ra, tự tay mình gây ra sai lầm,  tự mình làm mất lãnh thổ, tự mình làm hại cuộc sống của bản thân.

Tại sao lại nên nông nỗi đó? Cảm giác cự tuyệt hạt nhân trong chúng tôi vốn đã tiếp tục duy trì suốt trong thời gian dài sau chiến tranh nói tóm lại đã biến đi đâu? Xã hội hòa bình và giàu có mà chúng tôi nhất quán theo đuổi đã bị cái gì cướp mất và bẻ cong đây?

Lý do thật đơn giản. Đó là “ hiệu suất”

Lò nguyên tử là hệ thống phát điện có hiệu suất tốt, các công ty điện lực đã cho rằng như vậy. Tức là hệ thống đem lại lợi nhuận cao. Bên cạnh đó, chính phủ Nhật Bản,  đặc biệt sau vụ khủng hoảng dầu mỏ,  đã có mối nghi ngở  đối với tính ổn định của nguồn cung cấp dầu và dần dần xúc tiến các nhà máy điện nguyên tử với cách như là quốc sách. Các công ty điện lực đã vung ra một khoảng tiền lớn với tư cách là  phí tuyên truyền, mua các phương tiện truyền thông và gieo cấy vào quốc dân ảo tưởng về độ an toàn của nhà máy điện nguyên tử.

Và rồi khi nhận ra thì đã có đến 30 phần trăm  lượng điện của Nhật Bản phụ thuộc vào điện nguyên tử. Trong lúc quốc dân luôn không được rõ thì Nhật Bản, quốc đảo nhỏ hẹp và nhiều động đất, đã trở thành nước đứng thứ ba thế giới về số lượng nhà máy điện nguyên tử.

Một khi đã vậy thì không thể nào quay lại. Một sự đã rồi.  Đối với những người ôm mối lo lắng về sự nguy hiểm của nhà máy điện nguyên tử thì câu hỏi “À, nếu thế thì đối với anh có thiếu điện cũng không sao phải không?” luôn được chĩa vào họ. Trong lòng quốc dân tư tưởng cho rằng “ừ thì có phụ thuộc vào điện nguyên tử đấy nhưng mà làm gì có cách nào khác” đã lan rộng. Ở Nhật Bản, một nơi nóng ẩm, vào mùa hè mà không dùng điều hòa thì ngang bằng với địa ngục. Những người đặt dấu chấm  hỏi với điện nguyên tử đã bị gán cho danh hiệu “Những người  mơ ước phi thực tế”.

Và cứ thế chúng tôi có mặt ở đó. Lò nguyên tử,  nơi chắc chắn đã có hiệu suất cao giờ đây đã rơi vào trạng thái kinh khủng giống như địa ngục đã mở toang cánh cửa. Đấy là thực tế.

Hiện thực “hãy nhìn vào thực thế”, thứ mà những người xúc tiến điện nguyên tử chủ trương thực ra chẳng phải thực tế cũng chẳng phải là bất cứ thứ gì khác, chẳng qua nó chỉ là một thứ “tiện lợi” bề ngoài. Nó được bọn họ đánh tráo thành “thực tế” để thay thế cho luân lý.

Đây là sự sụp đổ của thần thoại “sức mạnh kĩ thuật”, thứ Nhật Bản đã tự hào suốt một thời gian dài đồng thời việc  tha thứ cho sự “thay thế” ấy là sự thảm bại về quy phạm và luân lý của người Nhật chúng tôi. Chúng tôi chỉ trích công ty điện lực và chỉ trích chính phủ. Đó là chuyện đương nhiên và cần thiết. Tuy nhiên đồng thời chúng tôi cũng không thể không tố giác chính mình. Chúng tôi vừa là nạn nhân đồng thời cũng là tội phạm. Không thể không nhìn thẳng vào điều đó. Nếu không làm vậy thì chắc chắn ở đâu đó thất bại tương tự sẽ lại xảy ra.

“Xin hãy ngủ yên. Bởi vì sai lầm sẽ không lặp lại”

Chúng tôi cần phải khắc vào trong tim những lời đó một lần nữa.

Tiến sĩ Robert Oppenheime  trong đại chiến thế giới thứ hai là nhân vật trung tâm trong việc phát triển vũ khí nguyên tử nhưng khi biết được thảm cảnh Hiroshima và Nagasaki, ông đã bị sốc nặng.  Và ông đã hướng về tổng thống Truman nói thế này:

“Thưa tổng thống, hai bàn tay tôi đang vấy máu”

Tổng thống Truman đã lấy ra chiếc khăn tay trắng được gấp rất đẹp và nói: “ Hãy dùng nó để lau đi”

Tuy nhiên khỏi cần phải nói cũng biết chiếc khăn tay thanh khiết có thể lau sạch máu sẽ không tìm đâu thấy trên thế giới này.

Người Nhật chúng tôi cần tiếp tục nói không với hạt nhân. Đấy là ý kiến của tôi.

Chúng tôi cần phải tập trung sức mạnh kĩ thuật, tập trung trí tuệ và đầu tư vào tư bản xã hội để phát triển năng lượng có hiệu quả thay thế cho năng lượng nguyên tử ở cấp độ quốc gia. Cho dù khắp thế giới có cười chế giễu:  “không có năng lượng nào có hiệu suất tốt như năng lượng nguyên tử. Người Nhật không dùng nó thật là ngu” đi chăng nữa chúng tôi vẫn cần phải tiếp tục duy trì sự dị ứng với hạt nhân và không thể thỏa hiệp.  Lẽ ra chúng tôi  đã phải coi việc khai phát nguồn năng lượng mới không dùng hạt nhân là vấn đề trung tâm trong bước đi của Nhật sau chiến tranh thế giới thứ hai.

Đây chắc chắc là cách thể hiện trách nhiệm tập thể của chúng tôi đối với những nạn nhân đã chết ở Hiroshima và Nagasaki. Đối với Nhật Bản thì quy phạm và luân lý cốt tủy đồng thời cũng là thông điệp xã hội này là cần thiết. Đó  đã là cơ hội lớn để người Nhật chúng tôi cống hiến thực sự cho thế giới. Tuy nhiên trên con đường phát triển kinh tế với tốc độ cao, chúng tôi đã bị cuốn đi bởi tiêu chuẩn dễ dãi gọi là “hiệu suất” và chúng tôi đã đi lạc khỏi con đường quan trọng đó.

Giống như trước đó tôi đã trình bày, cho dù có trầm trọng, bi thảm như thế nào chăng nữa, chúng tôi cũng vẫn có thể vượt qua những thiệt hại của thiên tai. Và hơn nữa,  cũng có trường hợp bằng việc chinh phục nó,  tinh thần con người sẽ trở nên mạnh mẽ, sâu sắc hơn. Rồi thế nào chúng tôi cũng sẽ làm được điều đó.

Việc tái xây dựng các con đường, tòa nhà bị hư hại sẽ  là công việc của những người có chuyên môn. Nhưng khi tiến hành tái sinh luân lý và quy phạm đã mất thì lại là công việc của tất cả chúng tôi. Chúng tôi  sẽ tiến hành công việc xuất phát từ cảm xúc tự nhiên thương tiếc những người đã mất, quan tâm đến những người khổ sở vì thiên tai và không dửng dưng trước nỗi đau cùng vết thương của họ.  Công việc đó chắc chắn sẽ cần đến sự nhẫn nại  đơn sơ và thầm lặng. Chúng tôi phải phối hợp sức mạnh của mọi người để làm việc giống như vào buổi sáng mùa xuân đẹp trời, từng người trong làng tập trung lại để đi ra đồng làm đất và gieo hạt. Hình thức sẽ là từng người làm những việc mình có thể nhưng trái tim thì phải hợp làm một.

Trong công việc tập thể lớn lao này chắc chắn sẽ có phần liên quan tới chúng tôi những tác giả chuyên nghiệp, những người lấy từ ngữ làm chuyên môn. Chúng tôi phải tạo ra sự liên lạc giữa luân lý, quy phạm mới với những từ ngữ mới. Và rồi chúng tôi phải làm nảy mầm những câu chuyện mới và làm nó mọc lên  ở nơi đó. Và đấy là câu chuyện mà chắc chắn chúng tôi sẽ cùng sở hữu. Nó chắc chắn sẽ là câu chuyện mang nhịp điệu khuyến khích con người giống như bài hát gieo hạt trên thửa ruộng. Chúng tôi trước đó có lẽ đã làm như thế và tái thiết lại nước Nhật vốn bị chiến tranh phá hủy. Chúng tôi  không thể không quay lại điểm xuất phát đó một lần nữa.

Giống như tôi đã nói ở phần đầu, chúng tôi đang sống trong thế giới “vô thường” liên tục đổi thay. Những sinh mệnh sinh ra chỉ là sự đổi thay và cuối cùng thì diệt mà không có ngoại lệ. Con người bất lực trước sức mạnh to lớn của tự nhiên. Nhận thức tuyệt vọng như thế đã trở thành một tư tưởng cơ bản của văn hóa Nhật Bản. Tuy nhiên cùng với điều đó lòng  kính trọng đối với sự diệt của sự vật và quyết tâm thầm lặng đối với việc tiếp tục sống hết mình  cho dù là ở trong thế giới hiểm nguy đầy rẫy nguy cơ, tinh thần hướng về phía trước ấy cũng luôn sẵn có ở chúng tôi.

Tôi cảm thấy rất tự hào khi tác phẩm của mình đã được người  dân ở Catalunya đánh giá và đón nhận phần thưởng cao quý này. Chỗ chúng tôi sống cách rất xa và ngôn ngữ cũng khác. Vì thế nền văn hóa cũng khác. Tuy nhiên đồng thời cùng với điều đó,  chúng ta đều gánh trên vai những vấn đề giống nhau, cùng có niềm vui và nỗi buồn như nhau và đều là công dân của trái đất. Chính vì thế mà  những  câu chuyện do các  tác giả người Nhật viết ra rất nhiều nhiều cuốn đã được dịch ra tiếng Catalunya và tới tay mọi người. Tôi cũng thế, tôi cảm thấy vô cùng sung sướng vì mọi người đã đồng cảm  với tôi về  câu chuyện.  Mơ  ước là công việc của tiểu thuyết gia. Tuy nhiên đối với chúng tôi, công việc quan trọng hơn là chia sẻ  với mọi người giấc mơ ấy. Nếu không có cảm giác đồng cảm đó  thì không phải là tiểu thuyết gia.

Tôi được biết rằng người dân ở Catalunya  trong lịch sử từ trước tới nay đã vượt qua rất nhiều khó khăn, có thời kì  mặc dù gặp phải những  điều vô cùng thảm khốc nhưng vẫn tiếp tục sống mạnh mẽ và bảo vệ được nền văn hóa phong phú.  Giữa chúng ta chắc chắn sẽ có nhiều điều cùng chia sẻ.

Tôi nghĩ rằng ở Nhật Bản, ở Catalunya,  quý vị và chúng tôi nếu như cùng trở thành  “những người mơ mộng phi thực tế” để có thể tạo ra “cộng đồng tinh thần”  mở rộng vượt qua biên giới quốc gia và văn hóa như trên  thì thật là tuyệt diệu biết bao. Tôi cho rằng chính điều đó sẽ trở thành điểm xuất phát để tái sinh chúng ta, những người gần đây đã trải qua vô số thiên tai khủng khiếp và những cuộc khủng bố kinh hoàng. Chúng ta không được hoảng sợ  khi mơ ước. Bước chân của chúng ta không thể nào bị chùn lại bởi bầy chó tai họa có cái tên “hiệu suất” hay “tiện lợi”. Chúng ta cần phải trở thành “những người mơ ước phi thực tế” tiến lên phía trước bằng bước chân mạnh mẽ.  Con người đến lúc nào đó rồi sẽ chết và biến mất. Nhưng Humanity (nhà văn Haruki Murakami để nguyên từ  tiếng Anh trong nguyên tác – chú thích của người dịch) thì còn lại. Đó là thứ sẽ được tiếp nhận, lưu truyền mãi mãi. Chúng ta trước hết phải  là những người tin vào sức mạnh đó.

Cuối cùng, xin hãy cho phép tôi hiến tặng số tiền thưởng để giúp đỡ những nạn nhân của trận động đất và những người bị thiệt hại bởi nhà máy điện nguyên tử. Tôi vô cùng biết ơn người dân Catalunya và Generalitat de Catalunya (chính phủ tự trị Catalunya, trong nguyên tác nhà văn Haruki Murakami chỉ phiên âm từ này qua tiếng Nhật – chú thích của người dịch). Và tôi cũng muốn bày tỏ lòng tiếc thương  sâu sắc tới những người đã mất vì trận động đất ở Lurka vào ngày hôm trước.

Nguyễn Quốc Vương dịch từ  asyura2.com


Nhật Bản có khả năng tham dự vào ngoại giao đa quốc gia ở châu Á hay không?

July 28, 2011 Leave a comment

Tác giả: Kojo Yoshiko, giáo sư đại học Tokyo.

 

Có lẽ do những  thông tin bi thảm như khủng bố ở Na Uy, sự cố trật bánh tàu cao tốc ở Trung Quốc  được đưa dồn dập vào thời điểm cuối tuần cho nên tin tức về hội nghị liên quan đến Châu Á diễn ra ở Bali, Indonesia đã lắng xuống. Tuy nhiên tôi cho rằng  quãng thời gian  tính từ hội nghị này tới Hội nghị thượng đỉnh Đông Á dự định khai mạc vào tháng 11 là thời kì quan trọng có ảnh hưởng tới chức năng của  cơ cấu tổ chức đa quốc gia ở Châu Á.

 

Khu vực châu Á dẫn đầu thế giới về tỉ lệ tăng trưởng nhưng hiện tại đang đối mặt với vấn đề đảm bảo an ninh. Tình hình bán đảo Triều Tiên hiện vẫn còn đang căng thẳng do vụ pháo kích của Bắc Triều Tiên nhằm vào hòn đảo Diên Bình của Hàn Quốc…  Sự kế vị quyền lực ở Bắc Triều Tiên có nhiều  điểm bất minh và tình hình đang ở vào thế không ổn định. Thêm nữa, do hội nghị 6 nước về vấn đề hạt nhân của Triều Tiên bị đình trệ cho nên có thể thấy rõ Bắc Triều Tiên đang sát lại gần Trung Quốc.

 

Thêm vào đó,  năm ngoái do Trung Quốc tuyên bố biển Nam Trung Hoa là “lợi ích trung tâm” nên sự căng thẳng giữa các nước Việt Nam, Trung Quốc, Philippines ngày càng tăng xoay quanh chủ quyền đối với quần đảo  Spratly (quần đảo Nam Sa)[1]. Liên quan đến quần đảo Nam Sa, không chỉ có Philippines, Việt Nam, Trung Quốc  mà cả Đài Loan, Malaysia, Brunei cũng tuyên bố chủ quyền khiến cho các nước mâu thuẫn.

 

Trong bối cảnh phức tạp như vậy, chính phủ Nhật Bản trong ba ngày tính từ ngày 21 tháng 7 đã tham dự nhiều hội nghị đa quốc gia như  ARF (Diễn đàn khu vực ASEAN), ASEAN+3, Hội nghị các ngoại trưởng tham gia Hội nghị thượng đỉnh Đông Á, Hội nghị ngoại trưởng ASEAN-Nhật Bản, Hội nghị sáng kiến phát triển hạ lưu sông Mekong (LMI), Hội nghị ngoại trưởng Nhật Bản và các nước lưu vực sông Mekong…. Chuyện cho rằng ở châu Á chưa hề có cơ cấu tổ chức đa quốc gia đã trở thành chuyện quá khứ, hiện tại đã tồn tại rất nhiều cơ cấu tổ chức và sự tham dự của Nhật Bản vào cơ cấu đó ngày càng sâu.

 

Tiêu điểm là biển Nam Trung Hoa.

 

Tiêu điểm của một loạt các hội nghị đương nhiên là vấn đề biển Nam Trung Hoa. Năm 2002 Trung Quốc và ASEAN đã kí vào “Tuyên ngôn hành động ở biển Nam Trung Hoa”, và thống nhất chủ trương giải quyết tranh chấp chủ quyền bằng biện pháp hòa bình nhưng bản tuyên ngôn không có giá trị bắt buộc vì vậy gần đây do tình hình căng thẳng mà tính cần thiết phải có một cơ cấu tổ chức mới lại đặt ra. Trái ngược với quan điểm của ASEAN chủ trương xây dựng “quy chế hành động” có tính chất bắt buộc về mặt pháp lý, Trung Quốc chủ trương giải quyết vấn đề với các nước có quyền lợi liên quan,  tức là giải quyết trong cái khung song phương . Tại hội nghị ARF vào năm ngoái,  lập trường giải quyết song phương của Trung Quốc đã lộ rõ và  kết cục cũng chỉ dừng lại ở việc  xác nhận thực thi “tuyên ngôn hành động”.

Tại hội nghị ARF lần này ban đầu người ta tưởng rằng sẽ diễn ra sự bàn thảo để hoàn thiện “tuyên ngôn hành động” thành “quy chế hành động” phản ánh cả quan điểm của Mĩ và Philippines. Tuy nhiên, trong Hội nghị ASEAN -Trung Quốc diễn ra trước hội nghị ARF,  do nguyên tắc chỉ đạo liên quan tới việc thực thi “tuyên ngôn hành động” đã được thống nhất nên ARF đã không đi đến sự bàn thảo sâu hơn. Nguyên tắc chỉ đạo  được xác định: “vấn đề ở biển Nam Trung Hoa là vấn đề được giải quyết từng bước một giữa các bên có liên quan bằng thương thuyết”. Đối với cả Trung Quốc lẫn ASEAN thì đây là bước chuyển lớn nhưng vẫn như trước đó nó không hề có giá trị bắt buộc. Có thể giải thích rằng Trung Quốc đã dựa vào sự thống nhất với ASEAN trong cái khung ARF để tránh né áp lực của Mĩ và Nhật.

 

Liệu Nhật có thể tham dự vào ngoại giao đa quốc gia hay không?

Hội nghị thượng đỉnh Đông Á diễn ra vào tháng 11 năm nay  sẽ tiến triển thêm một bước  với sự tham gia của Mĩ và Nga. Mĩ, nước muốn ngăn chặn sự lớn mạnh của Trung Quốc và Nhật Bản, Úc, Hàn Quốc…, những  nước ủng hộ điều đó đã yêu cầu đưa vấn đề tự do hàng hải ra bàn luận. Đó là phương châm muốn dùng áp lực buộc  Trung Quốc phải tuân thủ quy tắc bằng việc đưa vấn đề ra thảo luận trong cơ cấu tổ chức đa quốc gia và đưa vấn đề biển Nam Trung Hoa vào hội nghị đa quốc gia. Trái lại Trung Quốc  phản đối việc đưa vấn đề này thành chủ đề tranh luận tại Hội nghị thượng đỉnh Đông Á có Mĩ tham gia và chủ trương lấy sự thống nhất với các nước ASEAN trong hành động làm khiên đỡ  để tránh tranh luận.

 

Người ta cho rằng kết quả của  sự đối lập giữa Mĩ, nước muốn ngăn chặn sự nổi lên của Trung Quốc và Trung Quốc, nước không muốn tiếp nhận sự chế ước trong quy tắc đa quốc gia vốn diễn ra trước hội nghị sẽ quyết định sự thay đổi cơ cấu tổ chức của Hội nghị thưởng đỉnh Đông Á có sự tham gia của Mĩ. Cũng có thể nói đây là cục diện rất quan trọng đối với ngoại giao Nhật Bản.

 

Cuối cùng, cho đến trước khi hội nghị diễn ra  rất có thể thủ tướng Nhật Bản sẽ lại thay đổi. Thương thảo ngoại giao trong tình hình thủ tướng  đã tuyên bố sẽ từ nhiệm là điều khó khăn. Đó là do thiếu vắng sự  lòng tin trong giao thiệp với một chính quyền kém cỏi. Khỏi cần phải nói cũng biết không chỉ trong nội chính mà trong cả ngoại giao sự ổn định luôn là điều mong mỏi.

 

Nguyễn Quốc Vương dịch từ báo Asahi

 

 

Cô nương xinh đẹp

July 28, 2011 Leave a comment

Cô nương xinh đẹp

Ngày xửa ngày xưa có một vị sư và một chú tiểu cùng nhau đi ngao du thiên hạ. Một ngày kia họ đi đến bờ sông và nhận ra cây cầu bắc qua sông đã gãy. Không còn cách nào khác, họ đành phải lội qua sông. Lúc ấy có một cô nương thật xinh đẹp đang bị kẹt ở trên cầu vì cô không biết bơi và rất sợ nước. Nhà sư ngỏ ý muốn cõng cô nương xinh đẹp qua sông và nàng đồng ý.

Chú tiểu thật sự choáng váng vì hành động của nhà sư . “ Sao sư phụ lại có thể làm thế khi những người tu hành luôn phải tránh xa nữ sắc?”, chú tiểu nghĩ thầm. Nhưng chú không nói gì. Nhà sư cõng cô nương qua sông và chú tiểu theo sau trong lòng đầy bất mãn. Khi qua sông, nhà sư đỡ cô nương xinh đẹp xuống và họ chia tay.

Trong suốt nhiều dặm đường tiếp theo chú tiểu cảm thấy rất khó chịu với hành động của nhà sư. Chú dùng hết lời lẽ này đến lời lẽ khác để buộc tội sư phụ trong đầu. Điều này làm cho chú mỗi lúc một trở nên giận dữ. Nhưng chú vẫn giữ im lặng. Và vị sư phụ cũng không hề nói một lời giải thích.

Cuối cùng, mấy giờ sau đó tại chốn nghỉ chân, chú tiểu không thể chịu đựng nổi nữa, nỗi tức giận nãy giờ được dịp bung ra : “ Ngươi có xứng đáng là người chân tu nữa hay không khi ngươi đã chộp ngay lấy cơ hội đầu tiên để chạm đến da thịt đàn bà, nhất là khi cô nương ấy quá xinh đẹp? Những gì bấy lâu người dạy ta giờ đây chỉ là thứ nói cho ta biết người là kẻ đạo đức giả thôi”.

Nhà sư nhìn chú tiểu với vẻ mặt ngạc nhiên: “ Ta đã đặt cô gái xuống bờ sông mấy giờ trước rồi, thế mà sao ngươi vẫn cõng cô ấy theo?

Bệnh nhân tâm thần

Một vị bác sĩ đến bệnh viện tâm thần để kiểm tra tình trạng sức khỏe của các bệnh nhân ở đây. Ông dùng phấn vẽ một cánh cửa lên bức tường và nói: “đây là cánh cổng bệnh viện. Nếu ai mở được cánh cửa này thì tôi sẽ cho người ấy tự do ”. Thế là tất cả các bệnh nhân ra sức xô đẩy, đấm đá bức tường có vẽ cánh cửa trắng. Chỉ có duy nhất một bệnh nhân là ngồi yên ngoác miệng cười nhạo những hành động khôi hài ấy.

Khi vị bác sĩ nhìn thấy phản ứng của bệnh nhân, ông nói: “ Tốt! Có vẻ anh là người bình thường duy nhất. Tôi sẽ cho anh ra ngoài”. Bệnh nhân đáp: “ Suỵt…. khẽ thôi chứ… không cần đâu. Đừng nói với ai là tôi đang cầm chìa khóa. Ha….ha….”.

Nguyễn Quốc Vương dịch

Categories: Chém gió cho mát

Ba nhiệm vụ

July 28, 2011 Leave a comment

Một gã bị tai nạn ô tô và phải xuống địa ngục. Khi gã tới đó, con quỷ đang đứng chờ sẵn trước ba cánh cửa. Vừa nhìn thấy anh ta con quỷ liền lên tiếng: “ Thật đúng là một ngày may mắn cho nhà ngươi. Ta sẽ cho mi cơ hội để thoát khỏi địa ngục. Mi phải hoàn thành ba nhiệm vụ sau.”

“Sau cánh cửa thứ nhất này là một cái bình đựng 1 ga-lông của Jack Daniel. Mi phải uống cạn thứ đựng trong đó.

“Sau cánh cửa thứ hai là một con gấu xám nặng 600 Pao(pound) có một cái răng sâu. Mi phải nhổ bằng được cái răng đó. Và sau cùng ở sau cánh cửa thứ ba là một người phụ nữ đang khao khát tình yêu. Sau khi mi làm cô ta hoàn toàn hài lòng thì người có thể đi”.
Gã tính toán là thể nào cũng sẽ gặp may vì thế gã đi vào cửa thứ nhất và cố gắng uống hết thứ chất lỏng chứa trong bình đó rồi đi tiếp vào cánh cửa thứ hai. Cánh cửa đóng lại và người ta có thể nghe thấy tiếng động rung chuyển khủng khiếp trong căn phòng. Hai mươi phút sau anh ta đi ra với bộ quần áo rách tươm và nhữngvết thương lớn nhỏ từ đầu đến chân. Dù rất đau đớn gã vẫn cố gào lên: “Ok. Thế còn cô gái có chiếc răng sâu ở cánh cửa nào?”

Nguyễn Quốc Vương dịch

Tại sao người nước ngoài khó kết thân với người Nhật ?

July 28, 2011 1 comment

Rất nhiều sinh viên và người lao động nước ngoài than phiền “ người Nhật lạnh lùng và khó gần”, “khó kết thân hay tạo dựng mối quan hệ sâu sắc dù chỉ là bạn bè với người Nhật”…

Những dẫn chứng họ đưa ra rất khó bác bỏ. Không phải người Nhật không biết đến điều này, họ đã có các nghiên cứu cụ thể xem xét nguyên nhân tại sao. Các công trình nghiên cứu đã được in thành sách hoặc công bố trên báo, tạp chí ( Tờ Hiragana Times có đăng một số bài về chủ đề này). Những lí do chung nhất mà họ đưa ra là:
1. Nền văn hóa Nhật có xu hướng phân biệt “trong” và “ngoài” rất rõ.
2. Khi tiếp xúc với người nước ngoài, người Nhật thường lo ngại vấn đề ngôn ngữ-văn hóa: lo không nói được tiếng Anh, lo không hiểu được nền văn hóa của người đối diện, lo người đối diện không hiểu được những điều mình muốn nói hay không hiểu được nền văn hóa Nhật.
3. Người Nhật “không chịu” nói rõ ràng những cảm xúc tâm trạng thật của mình.
4. Ở một mức độ nào đó, người Nhật ( một bộ phận nhất định) còn tồn tại những thiên kiến đối với người nước ngoài.
Tuy nhiên nói cho công bằng thì ngay cả người Nhật với người Nhật cũng khó tạo dựng những mối quan hệ sâu sắc.

Liên quan đến vấn đề này, dưới đây xin được trích lời của nhà giáo dục học Horio Teruhisa về giới trẻ Nhật để các bạn tham khảo:
“Sinh viên hiện nay rất giỏi trong việc kết bạn một cách xã giao, họ không làm cho một ai bị tổn thương bằng việc đặt tất cả ở một cự li nhất định và như thế họ đã xử lí rất khéo các mối quan hệ. Tuy nhiên, nói ngược lại thì chính cái sự “giỏi” trên lại khiến cho họ không có cơ hội để tạo ra sự tin tưởng, sự yêu thương sâu sắc, đặc biệt là việc làm tổn thương lẫn nhau-những cung bậc tình cảm của con người”.
( Nguồn: 堀尾輝久、『教育入門』岩波新書、1989年, 193ページ )

Nguyễn Quốc Vương

Họ có phải đều là người Nhật hay không?

July 27, 2011 2 comments

Ở Nhật ngày 15 tháng 1 là ngày lễ thành nhân và là ngày nghỉ trên toàn quốc. Ngày lễ thành nhân diễn ra ở mọi thành phố, thị trấn và các ngôi làng. CIA đã phỏng vấn hai người đàn ông, những người có cách suy nghĩ tiêu biểu cho thế hệ của họ và lắng nghe những cảm tưởng của họ khi họ trở thành người lớn. Một người là Yu( 遊), năm nay 20 tuổi và có mái tóc nhuộm nâu. Người kia là Mamoru(守)(1) người đã chết trong chiến tranh thế giới thứ hai. Chúng tôi đã liên lạc với linh hồn tuổi 20 của ông ấy vào năm 1943. Chúng tôi muốn gọi hồn ông ấy vì muốn biết chiến tranh đã tác động đến mọi người ra sao do cuộc chiến tranh Iraq đã ảnh hưởng đến rất nhiều thanh niên trên thế giới .

CIA: Xin cho biết cảm tưởng khi anh 20 tuổi?

Mamoru( cách đây 60 năm): Tôi cảm thấy biết ơn cha mẹ tôi những người đã nuôi dạy tôi khôn lớn đến ngày hôm nay.
Yu( hiện tại): Tôi chả có cảm giác gì cả. Biết ơn cha mẹ tôi ư? Không chắc lắm vì thực sự tôi cũng không muốn sinh ra. Thứ nữa làm tôi buồn là tên tôi sẽ xuất hiện trên các phương tiện truyền thông nếu tôi làm việc gì đó điên khùng.

.

CIA: Bây giờ thì các anh đã có thể uống rượu và hút thuốc lá(2) Các anh thấy thế nào?

Mamoru: Vào lúc này đời sống đang khó khăn nên tôi cố tránh xa những thứ xa xỉ ấy.
YU: Nhiều người uống rượu và hút thuốc trước khi họ đủ 20 tuổi vì thế tôi không có bình luận gì.

CIA: Bây giờ thì các anh đã có thể kết hôn mà không cần sự đồng thuận của cha mẹ. Các anh đã có bạn gái chưa?
Momoru: Vâng cha mẹ đã tìm một cô gái tốt cho tôi. Cô ấy rất chân thật và có trái tim nhân hậu.Không bao lâu nữa tôi sẽ phải ra chiến trường và cô ấy sẽ trìu mến đi đưa tiễn.
YU: Tôi có bạn gái nhưng có lẽ tôi sẽ không cưới cô ấy. Tôi đã vui vẻ với cô ấy trong một thời gian dài và cô ấy chả có gì hấp dẫn nữa. Cô ấy cũng có lẽ đang tìm kiếm một người đàn ông khác.

CIA: Bởi các anh đã có quyền bầu cử, vậy các anh sẽ bỏ phiếu cho đảng nào?

Mamoru: Nước Nhật giờ đây đang trở thành một quốc gia khủng hoảng. Nếu tôi đưa ra ý kiến cá nhân của tôi, nó sẽ chỉ đem lại cho tôi rắc rối(3). Vì thế tôi không nên bày tỏ gì cả.
YU: Tôi thì chẳng quan tâm gì đến việc bầu bán cả. Tôi biết việc ai được chọn cũng chả thay đổi được điều gì. Ngày nay, tôi chẳng tin là có người thanh niên nào đó lại bỏ thời gian vào chuyện bầu bán cả.

CIA: Cuối cùng xin hỏi các anh nghĩ gì về tương lai nước Nhật?

Mamoru: Để bảo vệ Nhật Bản, tôi không ngần ngại hi sinh cho đất nước như một nghĩa vụ công dân.
Yu: Hi sinh bản thân cho đất nước ư? Anh có đùa không đấy? Tôi sẽ không bao giờ tham gia chiến tranh đâu. Nếu ai muốn thì cứ việc. Nếu Nhật Bản tham dự một cuộc chiến tranh nào đó, tôi sẽ chạy trốn và tìm nơi ẩn nấp.
Chú thích của CIA:
Tôi muốn tất cả mọi người dân Iraq và tất cả các quốc gia đang phải đối mặt với chiến tranh đọc cuộc phỏng vấn này. Thế hệ tiếp theo của các bạn có thể sẽ trở nên giống như người thanh niên Nhật hiện tại này-người thích hòa bình nhưng lôi thôi nhếch nhác. Bạn sẽ cảm thấy hạnh phúc hay buồn bã khi những người trẻ tuổi trở thành những người giống như anh bạn Yu này.

Nguyễn Quốc Vương dịch từ Hiragana số 208 tháng 2 năm 2004

(1)  lưu ý cách chơi chữ của tác giả khi đặt tên các nhân vật
(2) Pháp luật Nhật quy định rõ điều này
(3) Thời điểm bác Mamoru này đang sống mà ai đó phát biểu trái ý Thiên Hoàng thì sẽ bị coi là 非国民( bạn nào cao thủ tiếng Nhật dịch dùm cái xem sang tiếng Việt gọi là gì?)

%d bloggers like this: