Archive

Archive for January, 2015

Cải cách giáo dục từ dưới lên

January 26, 2015 Leave a comment
Cải cách giáo dục từ dưới lên
Nguyễn Quốc Vương
Nguồn: Tia Sáng

Một giờ học trong thực tiễn giáo dục của
một giáo viên lịch sử Nhật Bản ở Nara
(tháng 2/2009)
Cải cách giáo dục, dưới góc độ lịch sử, có thể được chia làm hai loại: cải cách từ trên xuống và cải cách từ dưới lên. Cải cách giáo dục từ trên xuống được hiểu là cuộc cải cách xuất phát từ phía nhà nước – các cơ quan quản lý giáo dục, đứng đầu là Bộ Giáo dục và Đào tạo, thông qua các chính sách và chỉ đạo có tính chất hành chính, bắt buộc. Trái lại, cải cách giáo dục từ dưới lên được tiến hành bởi các giáo viên ở các trường học và bằng các “thực tiễn giáo dục”.

“Thực tiễn giáo dục” là gì?

Có thể hiểu một cách đơn giản rằng “thực tiễn giáo dục” là tất cả những gì người giáo viên thiết kế, tiến hành trong một khoảng thời gian ngắn như một vài tiết học khi thực hiện một chủ đề học tập, trong một học kỳ, một năm học hoặc cũng có thể là cả quãng đời dạy học, và thu được ở hiện trường giáo dục. Các thực tiễn giáo dục là kết quả tự chủ và sáng tạo của giáo viên trên cơ sở nghiên cứu mục tiêu giáo dục, chương trình khung, SGK, tình hình thực tế của nhà trường, học sinh. Thực tiễn giáo dục có thể không hoàn toàn trùng khớp hay chỉ là sự minh họa, diễn giải những gì được trình bày trong SGK, nó là sản phẩm của sự sáng tạo mang đậm dấu ấn của giáo viên, của ngôi trường họ đang dạy học. Chính vì vậy, thực tiễn giáo dục thường được gọi bằng cái tên gắn liền với ngôi trường hoặc người giáo viên sáng tạo ra nó.

Vai trò của “thực tiễn giáo dục”

Có thể coi thực tiễn giáo dục là một con đường đi giữa những chỉ đạo về nội dung và phương pháp giáo dục của cơ quan hành chính giáo dục và tình hình thực tế trường học nhằm đi đến cái đích là “mục tiêu giáo dục”. Đây là nơi thể hiện tài năng nghề nghiệp của giáo viên. Khi thiết kế và thực thi thực tiễn giáo dục, giáo viên phải xử lý một cách khéo léo nhất mối quan hệ giữa chương trình, SGK, mục tiêu giáo dục, yêu cầu thực tế của xã hội, nguyện vọng của phụ huynh, nhu cầu truy tìm chân lý nội tại của học sinh và tình hình thực tế của nhà trường, địa phương.

Bằng việc thiết kế và thực hiện các thực tiễn giáo dục có tính độc lập tương đối và mang tính sáng tạo cao, các giáo viên sẽ tạo ra sự thay đổi tích cực ở ngay hiện trường giáo dục. Hàng ngàn, hàng vạn thực tiễn giáo dục như vậy khi hợp lại, với hiệu quả cộng hưởng, sẽ làm nên cuộc “cải cách giáo dục từ dưới lên”. Thực tế lịch sử đã chứng minh, các cuộc cải cách giáo dục từ trên xuống cho dù ban đầu có quy mô đến bao nhiêu đi nữa thì về sau nó cũng dần dần nguội lạnh. Vì vậy, các cuộc cải cách giáo dục từ dưới lên với vô vàn các thực tiễn giáo dục vừa có tác dụng thúc đẩy, duy trì vừa có tác dụng điều chỉnh cuộc cải cách giáo dục từ trên xuống. Nói cách khác, trong cuộc cải cách giáo dục, người giáo viên sẽ không chỉ đóng vai trò như một người thợ, một người thừa hành thuần túy mà họ, bằng lao động nghề nghiệp giàu tính chủ động, sáng tạo, thấm đẫm tinh thần tự do, sẽ dẫn dắt giáo dục đi đúng hướng và thực hiện mục tiêu giáo dục.

Ở phạm vi hẹp hơn, các thực tiễn giáo dục còn tạo cơ hội cho các giáo viên trong trường học và các đồng nghiệp xa gần trao đổi chuyên môn thực sự. Thực tiễn giáo dục được ghi chép, tổng kết lại cũng sẽ là những tư liệu quý phục vụ công tác nghiên cứu.

“Thực tiễn giáo dục” được ghi lại như thế nào?

Tiến hành các thực tiễn giáo dục là công việc thường xuyên của giáo viên. Đó là sự tìm tòi và sáng tạo không ngừng. Tuy nhiên, công việc của giáo viên không chỉ dừng lại ở việc thiết kế và tiến hành các thực tiễn giáo dục. Giáo viên cần ghi lại, tổng kết các thực tiễn giáo dục của bản thân và công bố chúng. Thông thường, một thực tiễn giáo dục ở quy mô nhỏ (thường là một chủ đề học tập với dung lượng ba đến bảy tiết học) được ghi lại với cấu trúc sau:

+ Tên “thực tiễn giáo dục”: Có thể trùng với tên của chủ đề học tập hoặc tên riêng thể hiện mục tiêu, phương châm giáo dục của giáo viên.

+ Thời gian-địa điểm: Ghi rõ ràng, chính xác thời gian bắt đầu, kết thúc, địa điểm tiến hành thực tiễn (trường, địa phương, lớp).

+ Đối tượng: Học sinh lớp mấy, số lượng, đặc điểm học sinh.

+ “Giáo tài”: Tài liệu dùng để giảng dạy và “chuyển hóa” nội dung giáo dục thành nội dung học tập của học sinh.

+ Mục tiêu của “thực tiễn” (chủ đề học tập): Về tri thức (hiểu biết), kĩ năng, mối quan tâm, hứng thú, thái độ…

+ Kế hoạch chỉ đạo (giáo án): Bao gồm các chỉ đạo cụ thể của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh.

+ Quá trình thực hiện: Ghi lại khách quan, trung thực và đầy đủ tối đa về diễn tiến của thực tiễn trong thực tế, chú trọng các phát ngôn và hành động của giáo viên và học sinh.

+ Hồ sơ giờ học: Tập hợp các cảm tưởng, bài viết, bài kiểm tra, ghi chép của học sinh, sản phẩm của học sinh tạo ra trong thực tiễn…

+ Tổng kết thực tiễn: Giáo viên tự đánh giá về thực tiễn trong tham chiếu với mục tiêu đặt ra và những điểm cần lưu ý rút ra cho bản thân.

+ Phụ lục: Tài liệu sử dụng hoặc liên quan đến thực tiễn.Các thực tiễn giáo dục khi đã được “văn bản hóa” như trên có thể được trao đổi thông qua các buổi thuyết trình, thảo luận chuyên môn hoặc công bố trên các tập san, tạp chí. Gần đây, với sự trợ giúp của các phương tiện kỹ thuật số, giáo viên có thể ghi lại thực tiễn giáo dục bằng hình ảnh.

Cơ hội tiến hành các thực tiễn giáo dục ở Việt Nam

Ở Việt Nam, do nhiều yếu tố trong đó có sự tồn tại quá lâu của cơ chế “SGK quốc định” (một chương trình – một sách giáo khoa), các thực tiễn giáo dục với ý nghĩa như vừa phân tích ở trên gần như không tồn tại. Sự giống nhau từ nội dung, phương pháp đến tài liệu giảng dạy, ngày giờ tiến hành của các bài học trên cả nước là biểu hiện cụ thể cho hiện thực đó. Nhận thức của giáo viên về thực tiễn giáo dục và vai trò chủ động, sáng tạo khi tiến hành các thực tiễn giáo dục cũng là một vấn đề đang được đặt ra.

Tuy nhiên, bằng việc chấp nhận cơ chế “một chương trình – nhiều sách giáo khoa” trong cuộc cải cách giáo dục đang tiến hành, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tạo điều kiện thuận lợi cho các giáo viên tiến hành các thực tiễn giáo dục. Đây là “cơ hội vàng” cho các giáo viên ở hiện trường giáo dục thực thi và tổng kết các thực tiễn. Các thực tiễn giáo dục sẽ trở thành chủ đề của các buổi sinh hoạt chuyên môn hoặc được công bố trên các tạp chí có liên quan. Các blog cá nhân của giáo viên hay website của các trường phổ thông cũng có thể là nơi công bố các thực tiễn giáo dục. Sự phong phú của các thực tiễn giáo dục sẽ tạo ra sinh khí cho các trường học và đem đến niềm vui cho cả giáo viên và học sinh. Bằng việc tiến hành hàng ngàn, hàng vạn các thực tiễn giáo dục trên cả nước, cải cách giáo dục từ dưới lên nhất định sẽ thành công, góp phần tạo ra những người công dân mơ ước có tư duy độc lập và tinh thần tự do.

Thực tiễn từ Nhật Bản

Ở Nhật Bản, từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, nhà nước thực hiện chế độ kiểm định SGK thay cho chế độ quốc định đã trở nên lỗi thời, như vậy có nghĩa là có nhiều bộ SGK cho các trường lựa chọn. Giáo viên có thể dạy bám sát nội dung SGK hoặc cấu trúc lại, tự mình thiết kế nên một nội dung riêng phù hợp với mục tiêu, nội dung cơ bản đề ra trong “Bản hướng dẫn giảng dạy”. Đây gọi là quyền tự do thực tiễn giáo dục và quyền này được đảm bảo bằng Hiến pháp (ban hành năm 1947) và các bộ luật giáo dục như Luật Giáo dục cơ bản, Luật Giáo dục trường học, Luật Giáo dục nghĩa vụ…

Để minh họa cho mối quan hệ giữa chương trình – SGK và thực tiễn giáo dục của giáo viên ở Nhật Bản, tôi xin dẫn ra một ví dụ cụ thể mà tôi được chứng kiến một vài công đoạn, do cô Kawasaki ở Trường tiểu học Hiyoshidai (TP Takatsuki, phủ Osaka) tiến hành. Thực tiễn giáo dục này được cô Kawasaki đặt tên là “Hai nông gia chuyên nghiệp: ông Fujita và ông Naito”.

Để thực hiện loạt giờ học về chủ đề nói trên, cô Kawasaki đã đi điều tra thực tế, thu thập thông tin và phỏng vấn một nông gia nổi tiếng trong vùng là ông Naito. Cô phát hiện ra điểm mấu chốt là 10 năm trước, ông dùng thuốc bảo vệ thực vật nhưng rồi sau vụ ngộ độc thuốc trừ sâu, ông suy nghĩ và đi đến quyết định không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong quá trình sản xuất nữa. Cô Kawasaki đã sử dụng bước ngoặt này như điểm nhấn quan trọng trong nội dung giáo dục mà cô thiết kế, gồm hai phần chính:

Phần 1. Thực phẩm và thuốc bảo vệ thực vật

(Trước đó, cô Kawasaki đã hướng dẫn học sinh tiến hành hoạt động ngoại khóa, điều tra thu thập thông tin mua bán thực phẩm, sản xuất nông nghiệp, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật ở xung quanh nơi các em sinh sống). Phần này gồm bốn tiết học, mỗi tiết kéo dài 45 phút với các nội dung cụ thể như sau:

Tiết 1: Bắp cải đẹp và bắp cải bị sâu cắn: Nếu là người mua em sẽ chọn cái nào? Tiết 2: Chúng ta thường mua thực phẩm ở đâu?

Tiết 3: Chúng ta cần chú ý điều gì đối với thực phẩm?

Tiết 4: Nông dược là gì?

Phần 2. Nông gia vùng Tainaka: ông Naito và ông Fujita.

Phần này được tiến hành qua bảy tiết học với nội dung cụ thể như sau:

Tiết 1: Tainaka là vùng nào?

Tiết 2-3-4: Ông Fujita (dùng thuốc bảo vệ thực vật) và ông Naito (không dùng thuốc bảo vệ thực vật): Nếu là người sản xuất em chọn làm theo cách của ông nào?

Tiết 5-6: Nghe ông Naito kể chuyện.

Tiết 7: Suy nghĩ của các em sau câu chuyện kể (cho học sinh viết tiểu luận).

Những thông tin giáo viên thu thập được như: Tình hình sản xuất, khó khăn, niềm hạnh phúc, thu nhập bình quân hằng năm của nông gia… được giáo viên chỉnh lí cho dễ hiểu và in dưới dạng tài liệu phân phát cho học sinh.

Thí dụ nêu trên thể hiện rất rõ vai trò của giáo viên trong việc xử lí mối quan hệ giữa SGK – nội dung chương trình và thực tiễn dạy học của giáo viên.

Nước Nhật từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai đã giải bài toán giáo dục tương đối thành công bằng cuộc cải cách giáo dục triệt để, toàn diện, có triết lí và lộ trình rõ ràng, trong đó, các giáo viên trực tiếp giảng dạy ở trường phổ thông đóng một vai trò vô cùng to lớn. Họ không đơn thuần là người thực hiện những chỉ dẫn cải cách mang tính hành chính từ Bộ Giáo dục mà bằng thực tiễn giáo dục phong phú, sáng tạo tương ứng với điều kiện cụ thể của từng trường học, lớp học, học sinh, họ đã tạo ra cuộc cải cách giáo dục từ dưới lên bằng muôn nghìn dòng chảy.

Advertisements

Mẹ nhà báo Nhật bị IS bắt cóc: “Xin hãy cứu Kenji”

January 23, 2015 Leave a comment

Liên quan đến vụ việc hai công dân Nhật Bản bị nhà nước Hồi giáo bắt cóc đòi tiền chuộc, sáng ngày 23 tháng 1, bà Ishido Junko mẹ nhà báo Kenji đã tổ chức họp báo. Dưới đây là nội dung.

ref_l

Kenji không phải là kẻ địch của nhà nước Hồi giáo

Nhà báo Indonesia: Thời hạn cuối cùng tính theo giờ Nhật là 2 giờ, bà có muốn nhắn gì tới nhà nước Hồi giáo không?

Ishido JunKo: Nếu như cả quý vị Hồi giáo và tôi cùng suy nghĩ về hòa bình của trái đất để tạo nên trái đất tuyệt vời thì sinh mạng của tôi dẫu có thế nào cũng được… Tôi không mấy thông minh vì thế tôi sẽ rất hạnh phúc nếu như quý vị chỉ bảo giúp tôi.
Và tôi cũng muốn nói với các bạn nhà nước Hồi giáo. Kenji không phải là kẻ địch của nhà nước Hồi giáo. Nó là đứa con đã đến nhà nước Hồi giáo vì có mối quan tâm và mong (bạn mình) được thả. Tôi tin rằng tất cả các quý vị ở đây đều có mong ước rằng chúng ta cùng với nhà nước Hồi giáo sẽ từ bỏ hận thù để xây dựng nên một trái đất đẹp đẽ. Cảm ơn quý vị mặc dù bận rộn đã dành cho tôi cơ hội này. Xin chân thành cảm ơn quý vị. Nếu như có thể đánh đổi được bằng sinh mạng của tôi thì tôi cũng không cảm thấy có gì băn khoăn khi phải đổi sinh mạng của mình. Kenji là đứa con có  cảm quan chính nghĩa mạnh mẽ vì thế nếu như được phóng thích và có kết quả tốt lành, tôi nghĩ rằng nó sẽ là người hết lòng vì thế giới, trẻ em và cả tương lai. Kenji không phải là kẻ địch của nhà nước Hồi giáo và là người đã đến nhà nước Hồi giáo khi con mới chỉ có hai tuần tuổi. Nước Nhật là nước duy nhất bị ném bom nguyên tử và sau khi bị ném bom nguyên tử thì bi kịch trên trái đất vẫn còn tiếp tục. Vì thế, nếu như đánh đổi được bằng sinh mạng của tôi, thứ chẳng đáng gì, tôi cũng không hề hối hận. Tôi muốn trân trọng trái đất này. Tôi chỉ cầu mong điều ấy.
Cảm ơn bà đã tham gia cho dù đang chịu nỗi đau. Xin bà cho biết lần liên lạc gần nhất với Kenji là khi nào? Theo như  một bộ phận truyền thông Nhật Bản thì nhà nước Hồi giáo có liên lạc trực tiếp với bà, đó có phải là sự thật không?
Ishido Junko: Kenji là đứa con rất biết nghĩ đến mẹ vì thế mà trước khi đi không hề liên lạc với tôi. Thứ nhất là không muốn làm cho tôi lo lắng. Thứ hai là sợ bị ảnh hưởng bởi người thân. Đó là ý nghĩ sợ rằng sẽ bị phản đối trước khi đi.

Tôi không phải là người mẹ phản đối những việc như thế vì vậy ngay cả ngày hôm nay vẫn có những người quen, người thân của tôi gọi điện đến đây. Họ nói “Tại sao lại tham gia? Hãy  bỏ đi”. Đó là vì tôi nghĩ tất cả quý vị tập trung ở đây đều có cùng ý nghĩ như tôi. Đó là vì tôi nghĩ rằng chúng ta đều mong ước việc bảo vệ trái đất này, nơi con người trên toàn thế giới đang sinh sống chứ không phải chỉ là hạnh phúc vụ lợi của mỗi bản thân. Vì thế tôi đã không nghe những lời khuyên ấy để đến đây.

Bố tôi là một quân nhân. Có lẽ ông là một nhân vật có vị trí cao ở nơi nào đó giống như là Triều Tiên. Tôi thường được đưa bằng chiếc xe hơi quân dụng và chiếc xe hơi có lá cờ hình tam giác bay phấp phới. Tuy nhiên giờ đây, khi nhìn vào tấm ảnh, ông tôi, một nhà giáo dục đã đến thăm khu nhà tôi ở Mã Sơn –Triều Tiên bằng đôi dép cỏ. Cho đến lúc này có lúc tôi đã có ý nghĩ tại sao ông lại đến Triều Tiên thăm dưới bộ dạng  như thế, thật xấu hổ. Tuy nhiên, gần đây thì tôi hiểu rằng nếu như ăn mặc đàng hoàng thì sẽ bị những người trong gia đình và xung quanh phản đối. Và tôi nghĩ chắc ông vì muốn gặp con trai mà vượt qua eo biển.
Tôi giờ đây rất hiểu tấm lòng thiết tha của cha mẹ như thế đồng thời tự  hỏi rằng tất cả các bà mẹ trên thế giới này có cảm xúc như thế nào?
Tôi nghĩ rằng không có bà mẹ nào không nghĩ ít nhiều về việc người con được mẹ nuôi dưỡng hết lòng và rồi  mất bởi chiến tranh. Tôi muốn chiến tranh chấm dứt. Cho dù đổi từ gạo trắng thơm ngon thành cơm lúa mì đi nữa thì đấy vẫn là hạnh phúc của những người mẹ. Xin quý vị hãy cứu mạng Kenji. Tuy nhiên không phải tôi chỉ đang nói về việc của con trai mình. Kenji thường hay nghĩ về những đứa trẻ của UNICEF, lần này nếu như trở về an toàn tôi muốn nó làm công việc liên quan đến giáo dục trẻ em trên khắp thế giới không chỉ là Nhật Bản và tôi muốn nó tạo ra đất nước không có năng lượng nguyên tử. Tôi muốn nói với con điều ấy. Đó là việc ném bỏ bản thân mình phải không nào.

Nếu trở về mong muốn con  trở thành thanh niên gắng sức cho hòa bình thế giới.

Nhà báo Italia: Nước tôi không phải là nước Hồi giáo nhưng để cứu mạng phụ nữ bị bắt cóc sở Syria mà đã phải trả tiền chuộc. Tức là tùy theo từng nước mà có thái độ mềm dẻo hơn. Bà có muốn đưa ra thông điệp đó với chính phủ Nhật Bản hay không ?

Cũng có thể là bồng bột nhưng việc làm của Kenji có thể bị  người ta nói là chẳng đáng nhưng nó đã bỏ lại đứa con mới sinh chưa đầy hai tuần để đi cứu đồng bào-một người Nhật Bản. Có lẽ đó không chỉ là tấm lòng nhân hậu mà còn là tình cảm khác biệt với đạo Hồi. Có lẽ nó nghĩ rằng nhà nước Hồi giáo và những người ở đó nếu như gặp gỡ và nói chuyện nhiều lần thì cũng sẽ là những người trên trái đất và có thể hiểu nhau.

Tôi nghĩ người Nhật đều có thiện ý với những người Hồi giáo. Cả tôi cũng đang nhận được cơ hội được nói ở đây trước những nhà báo nước ngoài đông đảo để cứu con mình. Và khi tưởng tượng từ điều đó, tôi nghĩ chắc rằng ngay cả trong nhà nước Hồi giáo cũng sẽ có rất nhiều người như thế. Khi ấy xin hãy nói với Nhật Bản.

Cả Nhật Bản, cho dù  có nghĩ rằng đó là nước sẽ đem lại sự giúp đỡ bởi những hành động của Goto Kenji hay không thì Nhật Bản cũng là nước đã trải nghiệm chiến tranh thế giới thứ hai, là nước mà ở đó trẻ em đã  gào khóc với thân hình bị tuột da và đầu hàng vô điều kiện trong tấn bi kịch đó. Nếu như đánh đổi được sinh mạng của tôi cho việc bảo vệ trái đất thì cho dù phải hiến thân này tôi vẫn muốn tạo ra trái đất xinh đẹp. Nếu như tương lai của trẻ em được nuôi dưỡng bởi những nhà giáo dục tuyệt vời cùng với giáo dục tư duy hòa bình thì chúng ta không chỉ cảm hóa được những đứa trẻ thích đánh nhau mà còn giáo dục được những đưa trẻ có trái tim hòa bình.

Nhà báo Pháp: Tôi nghĩ nước mắt của mẹ là thứ làm tan vỡ trái tim của những người nhìn thấy. Người ta nói rằng cả các tín đồ đạo Hồi cũng tôn trọng phụ nữ. Ở nước Pháp của tôi thông qua biểu tình chúng tôi đang nỗ lực hết mình thể hiện suy nghĩ của bản thân. Hôm nay là cơ hội đặc biệt. Cho đến giờ tôi đã nghĩ rằng phải chuẩn bị rất nhiều giấy nhưng hóa ra không phải thế, nước mắt của mẹ là thứ vũ khí mạnh nhất vì thế bà có muốn nói gì với tổ chức nhà nước Hồi giáo bằng lời nói chính trực của người mẹ hay không? Bà có thể nói vài lời với tư cách là người mẹ có con bị họ bắt hay không?

Ishido Junko: Tôi muốn nói lời mong ước tới những người Hồi giáo.

Goto Kenji con của tôi hồi nhỏ có năng khiếu suy nghĩ về sự vật và từ lớp bậc dưới của tiểu học cho đến Đại học rất giỏi về lãnh đạo. Chắc chắn nó không thù ghét người đạo Hồi mà trái lại nghĩ họ là con người…

Cũng có thể nó đến để học một chút tiếng ở đó và muốn trở thành thanh niên tận tâm cho hòa bình thế giới và dốc sức học tập. Nó đã đến nhà nước Hồi giáo lần này để cứu bạn. Kenji từ nhỏ đã là người rất tốt với những đứa trẻ yếu đuối.

Hoàn toàn không có liên lạc từ chính phủ

Nhà báo Anh: Năm 1977 khi xảy ra sự kiện không tặc, thủ tướng đương thời là Fukuda đã trả tiền chuộc và con tin được phóng thích. Khi đó ông đã bị phê phán nhưng thủ tướng Fukuda có nói rằng “Sinh mạng của con người nặng hơn trái đất”. Bà có muốn thủ tướng Abe nghĩ nói những lời như thế không?

Ishido Junko: Vâng, tôi rất mong muốn điều ấy. Và nữa, cả Kenji đã là người làm giáo viên ở trường mầm non, tiểu học, trung học thậm chí cả ở Đại học vì thế nếu như có trẻ em nào ở nhà nước Hồi giáo muốn học ở Nhật xin hãy nói với Kenji sẽ được chỉ bảo.
Đối vối Kenji Nhật Bản không phải là kẻ địch của các nước Hồi giáo, nó cầu mong mối quan hệ tốt đẹp và hạnh phúc của người Hồi giáo hơn cả tôi chính vì thế mà khi nghe tin bạn bị bắt nó đã bỏ lại cả đứa con mới sinh chưa đầy hai tuần để lên máy bay. Nếu như có duyên với nhà nước Hồi giáo cả tôi và con sẽ dốc toàn lực cho việc giáo dục trẻ em.
Và tôi cũng muốn mở rộng  nhà tôi. Tôi muốn tạo ra những trẻ em mong muốn hòa bình. Đấy là mong ước của tôi. Chính vì đó là lời nói của Kenji thường ngày và giờ tôi nói lại.
Nhà báo Syria: Lúc nãy, bà có nói “quý vị hồi giáo” nhưng  bà có biết rằng tổ chức bắt Kenji là “nhà  nước Hồi giáo” và 80-90% các nước Hồi giáo cho chỉ trích rằng đây không phải là nhà nước thực sự và “đây là là tổ chức làm những việc mà tín đồ Hồi giáo không làm” hay không?

 

Bà có biết nhà nước Hồi giáo là tổ chức với thành viên là những người bất mãn với xã hội, tội phạm hoặc lính đánh thuê? Và nữa còn có ý kiến chỉ trích rằng đó là điểm đến của các cơ quan tình báo trong khu vực.

Bà có nói “mọi người Hồi giáo” nhưng bà có biết rằng  họ không phải khi nào cũng là người đại diện cho hồi giáo hay không?

Ishido Junko: Tôi không biết đến  mức đó. Xin lỗi đã thất lễ. Nếu như nghe những lời đó mà có con của quý vị Hồi giáo nào muốn học ở Nhật Bản thì tôi sẽ dốc toàn lực để giúp đỡ. Và tôi hứa rằng tôi sẽ giúp cho trẻ em đó học hành tử tế ở nhà tôi.
Nhà báo Nga: Trong 3 ngày vừa qua có liên lạc nào từ chính phủ Nhật Bản hay không? Bản thân bà có muốn nói gì với chính phủ hay không?
Hoàn toàn không có lời nào từ chính phủ Nhật Bản. Vì thế tôi hứa nếu như có trẻ em từ đất nước quý vị muốn biết, muốn học về Nhật Bản thì tuy nước Nhật không nói gì nhưng ở đây tôi hứa sẽ làm hết sức có thể.
Phụ lục: Bình luận của mẹ nhà báo Goto Kenji trước buổi họp báo

Tôi là Ishi Junko.

Là mẹ của nhà báo Goto Kenji

Cảm ơn các nhà báo nước ngoài đã đến dự.

Kính thưa, quốc dân Nhật Bản, chính phủ Nhật Bản và các nhà báo nước ngoài, Kenji đã làm cho các vị phải bận tâm, thành thật xin lỗi quý vị.

Bản thân tôi trong ba ngày này chỉ biết buồn và khóc. Không biết nói điều gì.
Kenji là đứa trẻ nhân hậu từ hồi nhỏ. Kenji thường nói “con muốn cứu sinh mạng của những trẻ em nơi chiến địa”
Kenji đã đưa tin về chiến tranh bằng lập trường trung lập.
Hỡi các bạn ở nước đạo Hồi, Kenji không phải là kẻ địch của nước Hồi giáo. Xin hãy thả Kenji.

Nhật Bản là nước thề không tiến hành chiến tranh bằng điều 9 hiến pháp. 70 năm qua đã không hề tiến hành chiến tranh.

Nhật Bản không phải kẻ địch của các nước đạo Hồi mà đã có quan hệ hữu hảo.

Nhật Bản là nước duy nhất bị bom nguyên tử. Đã có hàng chục vạn người bị chết bởi bom nguyên tử Mĩ thả xuống Hiroshima và Nagasaki.

Thời gian không còn bao nhiêu nữa. Chính phủ Nhật Bản, xin hãy cứu mạng Kenji

Phụ lục 2: Video buổi họp báo

Nguồn: http://blogos.com/article/104041/?p=2

Nguyễn Quốc Vương dịch

Muốn có “cải cách giáo dục từ dưới lên”, cần phải có các “thực tiễn giáo dục”

January 21, 2015 Leave a comment

Cũng giống như các cuộc cách mạng nhằm cải tạo xã hội, cải cách giáo dục khi nhìn nhận dưới góc độ lịch sử có thể được chia làm hai loại: “Cải cách giáo dục từ trên xuống” và “Cải cách giáo dục từ dưới lên”. “Cải cách giáo dục từ trên xuống” được hiểu là cuộc cải cách xuất phát từ phía nhà nước- các cơ quan quản lý giáo dục đứng đầu là Bộ giáo dục và đào tạo. Cuộc cải cách này được tiến hành thông qua các chính sách và chỉ đạo có tính chất hành chính, bắt buộc. Trái lại, “cải cách giáo dục từ dưới lên” đúng như tên gọi của nó được tiến hành bởi các giáo viên ở các trường học. Cuộc cải cách giáo dục phong phú và linh hoạt này được tiến hành chủ yếu bằng các “thực tiễn giáo dục”.

Một "thực tiễn giáo dục" được tổng hợp lại của cô Kawasaki Kayoko

Một “thực tiễn giáo dục” được tổng hợp lại của cô Kawasaki Kayoko

“Thực tiễn giáo dục” là gì?

Có thể hiểu một cách đơn giản rằng “thực tiễn giáo dục” là tất cả những gì người giáo viên thiết kế, tiến hành và thu được ở hiện trường giáo dục. Các “thực tiễn giáo dục” này là kết quả nghiên cứu chuyên môn tâm huyết, tự chủ và sáng tạo của các giáo viên trên cơ sở nghiên cứu mục tiêu giáo dục, chương trình khung, SGK, tình hình thực tế của nhà trường, học sinh. “Thực tiễn giáo dục” có thể không hoàn toàn trùng khớp hay chỉ là sự minh họa, diễn giải những gì được trình bày trong SGK. Nói một cách ngắn gọn nó là sản phẩm của sự sáng tạo mang đậm dấu ấn của người giáo viên, của ngôi trường họ đang dạy học. Chính vì vậy “thực tiễn giáo dục” thường được gọi bằng cái tên gắn liền với ngôi trường hoặc người giáo viên sáng tạo ra nó. “Thực tiễn giáo dục”  nói tới ở đây có thể là những gì người giáo viên tiến hành trong một khoảng thời gian ngắn như một vài tiết học khi thực hiện một chủ đề học tập, trong một học kỳ, một năm học hoặc cũng có thể là cả quãng đời dạy học.

IMG_1336

Vai trò của “thực tiễn giáo dục”

Có thể coi “thực tiễn giáo dục” là một con đường đi giữa những chỉ đạo về nội dung và phương pháp giáo dục của cơ quan hành chính giáo dục và tình hình thực tế trường học nhằm đi đến cái đích là “mục tiêu giáo dục”. Đây là nơi thể hiện tài năng nghề nghiệp của người giáo viên. Khi thiết kế và thực thi “thực tiễn giáo dục”, người giáo viên  phải xử lý một cách khéo léo nhất  mối quan hệ giữa chương trình, SGK, mục tiêu giáo dục, yêu cầu thực tế của xã hội, nguyện vọng của phụ huynh, nhu cầu truy tìm chân lý nội tại của học sinh và tình hình thực tế của nhà trường, địa phương.

Bằng việc thiết kế và thực hiện các “thực tiễn giáo dục” có tính độc lập tương đối và mang tính sáng tạo cao, những người giáo viên sẽ tạo ra sự thay đổi thích cực ở ngay hiện trường giáo dục. Hàng ngàn, hàng vạn “thực tiễn giáo dục” như vậy khi hợp lại với hiệu quả cộng hưởng sẽ làm nên cuộc “cải cách giáo dục từ dưới lên”. Thực tế lịch sử đã chứng minh rằng, các cuộc “cải cách giáo dục từ trên xuống” cho dù ban đầu có quy mô đến bao nhiêu đi nữa thì về sau nó cũng dần dần nguội lạnh. Vì vậy, các cuộc “cải cách giáo dục từ dưới lên” với vô vàn các “thực tiễn giáo dục” vừa có tác dụng thúc đẩy, duy trì vừa có tác dụng điều chỉnh cuộc “cải cách giáo dục từ trên xuống”. Nói cách khác, trong cuộc cải cách giáo dục, người giáo viên sẽ không phải chỉ đóng vai trò gống như một người thợ, một người thừa hành thuần túy mà họ, bằng lao động nghề nghiệp giàu tính chủ động, sáng tạo, thấm đẫm tinh thần tự do sẽ dẫn dắt giáo dục đi đúng hướng và thực hiện mục tiêu giáo dục.

Ở phạm vi hẹp hơn, các “thực tiễn giáo dục” còn tạo cơ hội cho các giáo viên trong trường học và các đồng nghiệp xa gần có dịp trao đổi chuyên môn thực sự. “Thực tiễn giáo dục” được ghi chép, tổng kết lại cũng sẽ là những tư liệu quý phục vụ công tác nghiên cứu.

IMG_1337

Các cảm tưởng, ý kiến học sinh trong “thực tiễn giáo dục”

“Thực tiễn giáo dục” được ghi lại như thế nào?

Tiến hành các “thực tiễn giáo dục” là công việc thường xuyên của giáo viên. Đó là sự tìm tòi và sáng tạo không ngừng. Tuy nhiên, công việc của giáo viên không chỉ dừng lại ở việc thiết kế và tiến hành các “thực tiễn giáo dục”. Giáo viên cần phải ghi lại, tổng kết các “thực tiễn giáo dục” của bản thân và công bố chúng.

Thông thường, một “thực tiễn giáo dục” ở quy mô nhỏ (thường là một chủ đề học tập với dung lượng 3-7 tiết học) được ghi lại với cấu trúc sau:

+ Tên “thực tiễn giáo dục”: Có thể trùng với tên của chủ đề học tập hoặc tên riêng thể hiện mục tiêu, phương châm giáo dục của giáo viên.

+ Thời gian-địa điểm: Ghi rõ ràng, chính xác thời gian bắt đầu, kết thúc, địa điểm tiến hành thực tiễn (trường, địa phương, lớp)

+ Đối tượng: Học sinh lớp mấy, số lượng, đặc điểm học sinh.

+ “Giáo tài”: Tài liệu dùng để giảng dạy và “chuyển hóa” nội dung giáo dục thành nội dung học tập của học sinh.

+ Mục tiêu của “thực tiễn” (chủ đề học tập): Về tri thức (hiểu biết), kĩ năng, mối quan tâm, hứng thú, thái độ….

+ Kế hoạch chỉ đạo (giáo án): Bao gồm các chỉ đạo cụ thể của giáo viên và hoạt động học tập của học sinh.

+ Quá trình thực hiện: Ghi lại khách quan, trung thực và đầy đủ tối đa về diễn tiến của thực tiễn trong thực tế, chú trọng các phát ngôn và hành động của giáo viên và học sinh.

+ Hồ sơ giờ học:  Tập hợp các cảm tưởng, bài viết, bài kiểm tra, ghi chép của học sinh, sản phẩm của học sinh tạo ra trong thực tiễn…

+ Tổng kết thực tiễn:  giáo viên tự đánh giá về thực tiễn trong tham chiếu với mục tiêu đặt ra và những điểm  cần lưu ý rút ra cho bản thân.

+ Phụ lục:  Tài liệu sử dụng hoặc liên quan đến thực tiễn

Các thực tiễn giáo dục khi đã được “văn bản hóa” như trên có thể được trao đổi thông qua các buổi thuyết trình, thảo luận chuyên môn hoặc công bố trên các tập san, tạp chí. Gần đây với sự trợ giúp của các phương tiện kỹ thuật số giáo viên có thể ghi lại “thực tiễn giáo dục” bằng hình ảnh. Các thực tiễn này cũng sẽ là dữ liệu quý cho các sinh viên, nhà nghiên cứu tiến hành khảo sát, nghiên cứu.

Cơ hội “tiến hành các thực tiễn giáo dục ở Việt Nam

Thành thật mà nói, ở Việt Nam do nhiều yếu tố trong đó có sự tồn tại quá lâu của cơ chế “SGK quốc định” (một chương trình-một sách giáo khoa), các “thực tiễn giáo dục” với ý nghĩa như vừa phân tích ở trên gần như không tồn tại. Sự giống nhau từ nội dung, phương pháp đến tài liệu giảng dạy, ngày giờ tiến hành của các bài học trên cả nước là biểu hiện cụ thể cho hiện thực đó. Nhận thức của giáo viên về “thực tiễn giáo dục” và vai trò chủ động, sáng tạo khi tiến hành các “thực tiễn giáo dục” cũng là một vấn đề đang đặt ra.

Tuy nhiên, bằng việc chấp nhận cơ chế “một chương trình-nhiều sách giáo khoa” trong cuộc cải cách giáo dục đang tiến hành, Bộ giáo dục và đào tạo đã tạo điều kiện thuận lợi cho các giáo viên tiến hành các “thực tiễn giáo dục”. Đây là “cơ hội vàng” cho các giáo viên ở hiện trường giáo dục thực thi và tổng kết các thực tiễn. Các “thực tiễn giáo dục” sẽ trở thành chủ đề của các buổi sinh hoạt chuyên môn hoặc được công bố trên các tạp chí có liên quan. Các “blog” cá nhân của giáo viên hay trang “web” của các trường phổ thông cũng có thể là nơi công bố các “thực tiễn giáo dục”. Sự phong phú của các “thực tiễn giáo dục” sẽ tạo ra sinh khí cho các trường học và đem đến niềm vui cho cả giáo viên và học sinh. Bằng việc tiến hành hàng ngàn, hàng vạn các “thực tiễn giáo dục” trên cả nước không  ngừng  nghỉ, “cải cách giáo dục từ dưới lên” nhất định sẽ thành công góp phần tạo ra những người công dân mơ ước có tư duy độc lập và tinh thần tự do.

Nhật Bản, 31/12/2014

Nguyễn Quốc Vương

Tám đặc điểm của cải cách giáo dục trên thế giới hiện nay

January 1, 2015 Leave a comment

Đọc cuốn “Xã hội học giáo dục” (Gakubunsha, 2008) thấy các tác giả khái quát về 8 xu hướng và cũng là đặc điểm của cải cách giáo dục. Xin giới thiệu với các bạn:

1. Mềm dẻo hóa sự kiểm soát của nhà nước đối với giáo dục (dung hòa quy chế)
2. Trao quyền cho địa phương, trường học (phân quyền)
3. Các trường học được điều hành với tư cách là một đơn vị tự chủ (điều hành tự chủ)
4. Sự tham gia của những người có quyền lợi liên quan vào việc điều hành nhà trường-đơn vị được điều hành tự chủ (không phải chỉ là hiệu trưởng, giáo viên mà còn có cả sự tham gia của học sinh, phụ huynh, người dân, những người khác có liên quan…)
5. Từng ngôi trường sẽ tạo ra, cung cấp các nội dung, dịch vụ đa dạng đáp ứng nhu cầu của “khách hàng” (xã hội) (tính đa dạng)
6. Tăng cường xem xét trách nhiệm của trường học trong việc có tạo ra thành quả tương ứng với dự toán và nhiệm vụ được trao hay không.
7. Đánh giá hiệu quả hoạt động của trường từ bên ngoài (đánh giá trường học) và phân phối tiền tài trợ cho trường dựa trên sự đánh giá.
8. Đưa vào “chế độ tuyển chọn trường học của phụ huynh”

p/s: Cuốn “Xã hội học giáo dục” nói trên là 1 trong 15 cuốn sách tham khảo phục vụ đào tạo giáo viên. Giá như mỗi trường sư phạm ở Việt Nam có một bộ sách này thì tuyệt. Dưới đây là tên của 15 cuốn đó
1. Khái quát về giáo dục học
2. Lý luận về nghề dạy học
3. Lịch sử giáo dục
4. Tâm lý học giáo dục
5. Xã hội học giáo dục
6. Giáo dục xã hội
7. Luật và chế độ giáo dục
8. Điều hành trường học
9. Khóa trình giáo dục
10. Kỹ thuật và phương pháp giáo dục
11. Giáo dục đạo đức
12. Hoạt động đặc biệt
13. Chỉ đạo đời sống
14. Tư vấn giáo dục
15. Thực tập giáo dục
(mỗi cuốn dày tầm 15-200 trang).

Người Nhật có tinh thần dân tộc hay không?

January 1, 2015 Leave a comment

Dường như  tồn tại  một nhận thức chung nào đó giữa những người Việt Nam về nước Nhật xoay quanh “tinh thần dân tộc”. Đã không ít lần tôi nghe nhiều người bình luận “người Nhật nhờ có tinh thần dân tộc mà trở nên hùng mạnh”, “người Nhật nhờ tinh thần dân tộc mà giàu có như bây giờ”… Cũng không ít người hỏi tôi “Người Nhật họ có tinh thần dân tộc cao lắm phải không?”….

Rất khó để đưa ra bình luận hay trả lời những câu hỏi như thế trước những tư duy –nhận thức mang đậm màu sắc đại chúng phản ánh sự quy chiếu đơn tuyến. Ngoài ra tôi không chắc sự hình dung của tôi về “tinh thần dân tộc” có trùng khớp với hình ảnh của nó trong đầu những người nói trên hay không.
Chỉ xin xác nhận một điều này: Ở Nhật Bản xét ở phạm vi tổng thể không có lễ chào cờ và hát quốc ca ở trường học hay công sở. Quốc kỳ-Quốc ca cùng với “tinh thần dân tộc”, “lòng yêu nước”… là những vấn đề gây tranh cãi dữ dội ở Nhật Bản từ sau 1945.
Và xin kể một câu chuyện có thật.
Ngày 21 tháng 9 năm 2006, Tòa án địa phương Tokyo đã ra phán quyết yêu cầu Ủy ban giáo dục Tokyo phải hủy bỏ chỉ thị đối với các trường phổ thông về “quốc kỳ-quốc ca” và bồi thường cho 401 giáo viên-những người đứng đơn kiện mỗi người 30.000 Yên (khoảng 6 triệu VNĐ).

Tòa án cho rằng chỉ thị “ Về việc thực thi chào cờ và hát quốc ca trong lễ khai trường và tốt nghiệp” của Ủy ban giáo dục Tokyo ban hành vào tháng 10 năm 2003 gửi đến hiệu trưởng các trường công lập của thủ đô và mệnh lệnh đi kèm “xử lý nghiêm những giáo viên không chấp hành”  đã “xâm phạm tự do tư tưởng và tự do lương tâm của thiểu số” trái với tinh thần của Hiến pháp và vi phạm pháp luật.

Cuối cùng, khác với nhiều người nghĩ, tôi có xu hướng quy sự phát triển và văn minh của nước Nhật phần lớn nhờ vào sự thức tỉnh của các  công dân và sự cộng hưởng  của các hành động xuất phát từ  phẩm chất công dân  hơn là sự trỗi dậy của quốc gia. Từ thời Minh Trị, qua thời hậu chiến và cho đến lúc này luôn là như vậy.

Nguyễn Quốc Vương

%d bloggers like this: