Trang chủ > Giáo dục lịch sử ở Việt Nam, Tản văn-ghi chép > Bồ công anh và những loài cây khác

Bồ công anh và những loài cây khác


 

Ở Nhật tên các lớp trong trường mầm non rất đáng yêu. Thường thì đó là tên của các loài hoa hay các loài động vật.

Lớp của con trai tôi là “Tanpopo”. Tôi biết đấy là tên của một loài hoa nhưng không để ý xem nó là hoa gì và trong tiếng Việt gọi là gì. Cho đến một ngày có người hỏi và tôi lôi từ điển ra tra.

Hóa ra “Tanpopo” là “Bồ công anh”. Tên hoa trong tiếng Nhật viết bằng ba chữ Hán đúng như thế. Ở quê nhà, dọc triền đê và những bãi cỏ vào mùa xuân cũng ngợp hoa bồ công anh. Nhưng lúc nhỏ tôi không rõ đấy là hoa gì. Lúc chăn trâu hay tha thẩn chơi ngoài đồng, thi thoảng tôi lại vặt mấy nhánh hoa trắng này lên nghịch rồi thổi. Hoa có mùi thơm hăng hắc.

Ở Nhật có cả những loài hoa giống ở Việt Nam và cả những loài ở Việt Nam tôi chưa từng thấy. Cũng có cả những loài cây có hoa và không hoa ở quanh nhà tôi hồi tôi còn bé mà ở nước Nhật chưa thấy bao giờ.

Nào là cây mặt quỷ, cây trâm, cây bục, cây hò, cây rỉu, cây mủ điển, cây mủ đất, cây hò, cây đầu đũa, cây găng…

Bây giờ người đông, nhà cửa san sát làng như hẹp lại, bóng dáng những loài cây trên mất dần nhưng hồi tôi học tiểu học, quanh nhà và khắp làng chỗ nào cũng có.

Mỗi loài cây trên chỉ cần nhắc tên đã gọi về bao kỉ niệm.

Cây mặt quỷ có lá xanh thẫm quả sần sùi, xấu xí mọc lẫn trong những rặng xương rồng bao quanh vườn nhà. Quả lúc chín có màu vàng rồi chuyển sang màu đỏ. Thịt quả mềm nhưng không ăn được vì có vị đắng. Quả này bọn trẻ chúng tôi chỉ vặt xuống chơi chung đồ hàng hoặc ném nhau chơi trò trận giả.

Cây trâm là loài thân gỗ. Có cây cao đến 10-15 mét tỏa bóng um tùm. Ngay ở giữa quãng đường từ nhà tôi ra đầu làng ở ven rừng nhà ông Khanh có một cây như thế. Không hiểu sao loài ong bắp cày rất thích làm tổ trên cây trâm. Năm nào tôi và lũ trẻ con trong làng cũng phá một hai cái tổ ong bắp cày xây trên đó. Ong bắp cày vừa to vừa dữ. Chỉ cần nhìn thân hình đen bóng với những vết vằn đen, đỏ ánh lên dưới nắng là đủ biết. Thằng nào đen đủi bị ong đốt một phát có khi lăn ra ốm cả tuần. Chỗ bị đốt sưng lên rồi tím lại như bị thối. Đau thế, chứ đau nữa bọn trẻ nhà quê vẫn phá tổ ong. Vừa phá vừa đọc “Con ong vang đốt vàng con mắt/ong bù lỗ đốt cổ đau tay/ong bắp cày đốt nay mai chết”. Hoa cây trâm nở trắng rất thơm. Mỗi lần hoa nở đi qua hương thơm ngào ngạt và ong thì lượn vù vù. Quả trâm lúc chín màu đen ăn có vị vừa ngọt vừa cay. Ăn nhiều mồm miệng thâm đen hết cả.

Ở gần cây trâm và dọc ven rừng là vô số cây bục. Quả bục lớn cỡ đầu ngón tay, mọc thành từng chùm. Lúc chín chúng chuyển sang màu vàng, bên trong có hạt cứng. Quả bục ăn rất thơm và có vị gì đó đầy hoang dại. Nhưng lũ trẻ không dám ăn nhiều vì sợ…say. Chim chào mào có vẻ thích loại quả này. Mỗi buổi sáng quét sân, tôi lại quét được một xẻng nặng hạt quả xoan và quả bục ngay dưới tán gốc cây mít của nhà. Lũ chim chào mào đã tha quả về và ăn rả rích suốt đêm.

Ở dưới thấp ven rừng là những cây hò. Mặt sau lá cây hò có lớp lông mịn. Lũ trẻ nhà quê mặt mày nhôm nhếch đầy đất cát hay chơi trò chung đồ hàng. Món bánh và cháo thường được làm từ “bột” được chế bằng những chiếc lá cây hò đó. Bọn trẻ lấy đất, sỏi trên mặt đường làng lấp kín lên mặt sau chiếc lá hò sau đó rút chiếc lá ra. Một lớp bụi nhỏ li tin, mịn màng sẽ bám lại trên lớp lông của lá. Uốn cong chiếc lá hò lại thành phễu rồi búng bụi sẽ rớt xuống thành bột làm cháo.

Nhưng tôi không mấy khi chơi trò đó. Nó có vẻ là trò chơi của con gái.

Tôi thích chơi bắn súng với khẩu súng làm từ cây hóp chặt ở vườn nhà. Lớn lên tôi mới biết ở vùng quê khác gọi trò này là bắn “ống phốc”. Ở làng tôi cả trẻ con và người lớn đều gọi trò đó là chơi bắn “ống phóp” hay “ống hóp”. Đạn của súng thường là giấy nhai nát bằng nước bọt hoặc dấp ướt. Nhưng thích nhất là được bắn đạn làm bằng quả cây găng.

Cây găng có hai loại. Một loại có quả lớn tầm ngón tay cái lúc chín chuyển màu vàng. Cây găng loại này ít gai nhiều quả. Quả lúc chín căng mọng nhưng vô dụng vì không ăn được. Đến cả chim cũng chê không ăn. Quả xanh cũng không dùng làm đạn được vì quá lớn và dễ nát. Nhưng quả của loại cây găng còn lại thì tuyệt vời. Quả lúc xanh vỏ vừa dai vừa đàn hồi tốt lại có kích thước vừa với nòng súng. Bắn bằng loại đạn này rất thích. Tiếng nổ vang và nòng súng nhả “khói” như thể thứ vừa bắn ra là viên đạn thật.

Ở ngay trước cổng nhà tôi có một bụi cây găng ấy. Bụi găng nằm sát ngay cây nhặm cao vút thân mốc thếch. Xuống thấp dưới nữa là một dãy cây sau sau có lá hình ngôi sao.

Tôi thích cây nhặm vì đến mùa, hoa nhặm nở vàng thật thơm. Cánh hoa nhặm vừa giống hoa đại vừa giống hoa hồng. Mỗi lần ngóng mẹ về chợ về tôi vẫn thường trèo lên cây và ngồi trên đó.

Có lần về làng, tôi lẩn thẩn đi dọc con đường từ nhà đến đầu làng để tìm lại những loài cây xưa. Cả cây trâm, cây nhặm và hàng sau sau không còn. Những cây bục và cây mặt quỷ cũng biến mất. Cây hò chỉ còn lác đác. Lũ trẻ đi học về tò mỏ hỏi “chú tìm gì?”. Tôi đùa “tìm chú ngày xưa”. Lũ trẻ cười nhe hàm răng sún. Nhìn chúng đuổi nhau chạy trên con đường làng, tự nhiên không tránh khỏi ý nghĩ tuổi thơ giống như đường một chiều-chỉ có thể đi qua mà không thể quay đầu trở lại.

 

Nguyễn Quốc Vương 

Nhật Bản, 11/4/2016

  1. Chưa có phản hồi.
  1. No trackbacks yet.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: