Trang chủ > Chính sách an ninh của Nhật Bản, Giáo dục lịch sử ở Việt Nam > Tổng thống Mĩ thăm Hiroshima: Tái hướng đến một thế giới không có hạt nhân

Tổng thống Mĩ thăm Hiroshima: Tái hướng đến một thế giới không có hạt nhân


 

“Không phải là sự căm thù hay là sự đòi hỏi xin lỗi. Những người tôi yêu thương đã mất vì bom nguyên tử còn bản thân tôi thì sống sót. Thật có lỗi. Tôi phải làm gì đây? Đấy là việc không lặp lại sự việc khủng khiếp đó nữa, là việc xóa bỏ vũ khi hạt nhân. Không phải là chuyện căm thù. Đây chỉ là cảm quan sứ mệnh về những người đã chết mà thôi”.

Ogura Keiko, 78 tuổi, nạn nhân của bom nguyên tử ở thành phố Hiroshima đã kể lại trải nghiệm bị bom nguyên tử của mình bằng tiếng Anh cho 1500 người nước ngoài nghe trong mỗi năm dù bản thân đã cao tuổi. Ý kiến của những người là nạn nhân của bom nguyên tử rất đa dạng nhưng không thể nói rằng tiếng nói yêu cầu phải xin lỗi là mạnh mẽ.

Tâm tình của những nạn nhân này có phải chăng đã bị chính phủ Mĩ hiểu sai trong nhiều năm? Có phải chính phủ Mĩ lo ngại sẽ xảy ra việc yêu cầu xin lỗi, một yêu cầu quá mức, nên đã không đến gần những nơi bị ném bom nguyên tử?

Hòa giải vượt qua “thần thoại”

Chúng tôi muốn sự “hiểu lầm” của cả hai bên chấm dứt.

Ngày 27, công viên kỉ niệm hòa bình Hiroshima đang bình yên trong buổi chiều tà đã chào đón thời khắc lịch sử. Tổng thống Mĩ Obama với thân hình cao lớn đã bước lại gần tấm bia tưởng niệm những nạn nhân bom nguyên tử, đặt hoa và nhắm mắt lại. Đây là cuộc viếng thăm đầu tiên của vị tổng thống Mĩ đương nhiệm. Đây là khoảnh khắc mà phần lớn người Nhật Bản bao gồm cả những nạn nhân bom nguyên tử chờ đợi suốt 70 năm qua.

Chúng tôi đánh giá cao quyết định của tổng thống Obama khi ông đã vượt qua nhiều trở ngại để đến Hiroshima cho dù ở nước Mĩ vẫn có ý kiến phản đối hay chủ trương thận trọng. Trong tuyên bố sau khi đặt hoa tưởng niệm, ông một lần nữa lại nêu lên sự cần thiết của việc từ bỏ toàn bộ vũ khí hạt nhân và bày tỏ rằng “Hiroshima-Nagasaki” nên là điểm xuất phát của “sự tự giác mang tính đạo lý” của nhân loại.

Trong lễ kỉ niệm cũng có cảnh tổng thống Obama ôm chặt nạn nhân bom nguyên tử đang khóc đẫm nước mắt. Cho dù chúng ta mong muốn tổng thống sẽ dành thời gian nhiều hơn để đối thoại với những nạn nhân và trong tuyên bố sẽ có phương án cụ thể nhưng dường như nỗi niềm của Nhật-Mĩ hơn 70 năm qua đã hướng về phía được giải tỏa. Chúng tôi muốn coi ngày này là điểm tái xuất phát mới hướng đến “thế giới phi hạt nhân”.

Các chính quyền trước đó của nước Mĩ coi việc viếng thăm các vùng đất bị ném bom nguyên tử là điều cấm kị. Tổng thống Truman, người đã ra lệnh ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki năm 1945 đã từng nói rằng việc dùng bom nguyên tử giúp kết thúc sớm chiến tranh và “cứu mạng cho rất nhiều thanh niên (binh sĩ) Mĩ”.

Năm 2007, quan chức cao cấp của chính quyền Bush đã thể hiện quan điểm rằng bom nguyên tử đã cứu mạng hàng vạn người của phía Đồng minh và hàng trăm vạn người Nhật. Vì vậy mà không cần thiết phải xin lỗi hay thăm viếng những nơi bị ném bom nguyên tử.
Tuy nhiên, cho dù trong chủ trương nhất quán đó có lô-gic nhất định nào đó thì cũng vẫn không thể nào xóa bỏ được sự thật rằng hai quả bom nguyên tử lần đầu tiên được sử dụng trong lịch sử loài người đã giết hại hàng chục vạn người dân và để lại di chứng nặng nề cũng như nỗi đau tinh thần cho nhiều người khác. Có lẽ vấn đề xin lỗi hay không xin lỗi chủ yếu là vấn đề của nước Mĩ. Nhưng, nếu như nhìn nhận sự thật đó một cách nhẹ nhàng thì dù thế nào lô-gic này của nước Mĩ cũng thiếu tính nhân đạo.

Sự giải thích khó khăn của nước Mĩ, thứ “thần thoại” liên quan đến hành động ném bom nguyên tử nên chấm dứt. Ở thời điểm tổng thống Obama diễn thuyết về ý tưởng “thế giới phi hạt nhân” và nêu rõ “Nước Mĩ với tư cách là nước duy nhất sử dụng vũ khí hạt nhân có trách nhiệm đạo lý đối với hành động đó” thì “thần thoại” đã chao đảo mạnh. Chúng tôi cho rằng bằng chuyến thăm của tổng thống Obama tới Hiroshima, một chân trời mới đã mở ra vượt qua “thần thoại”.

Năm 1944, khi đang xảy ra chiến tranh, liên quan tới vấn đề “Tube Alloys” (bom nguyên tử), Tổng thống Mĩ Roosevelt và Thủ tướng Anh Churchil sau khi “thảo luận kĩ” đã thống nhất với nhau rằng sẽ không sử dụng đối với Đức mà sẽ dùng ở Nhật. Đằng sau chuyện đó là tình hình phức tạp không thể giải thích chỉ bằng “thần thoại” của phía Mĩ.

Đối với bóng tối của lịch sử đó Nhật-Mĩ cần phải trao đổi ý kiến chân tình.

Vai trò của Nhật Bản “hậu Obama”

Nhưng, “thế giới phi hạt nhân” còn rất xa xôi. Mối quan hệ Mĩ-Nga vẫn tiếp tục xấu và Trung Quốc không có động thái nào đối với việc cắt giảm vũ khí hạt nhân. Sự mở rộng vũ khí hạt nhân của Ấn Độ, Pakistan những nước không tham gia Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) cũng là điều khó chịu.

Vấn đề hạt nhân của Iran cho dù đã nhìn thấy kết luận thì sự xung đột với Israel- nước chắc chắn sở hữu vũ khí hạt nhân vẫn đáng lo ngại. Trên hết việc Bắc Triều Tiên phát triển đầu đạn hạt nhân loại nhỏ và trắng trợn đe dọa cộng đồng quốc tế là nguồn gốc chính của nỗi bất an.

Thêm nữa, người ta cho rằng chính quyền Obama đã dùng một khoản ngân sách khổng lồ là 1000 tỉ đô la trong vòng 30 năm tới để hiện đại hóa vũ khí hạt nhân. Cũng không thể bỏ qua khả năng sự đối lập Trung-Nga có thể phát triển thành chạy đua vũ trang. So với thời điểm Tổng thống Obama nhận giải Nobel hòa bình vào năm 2009 thì bầu không khí xóa bỏ vũ khí hạt nhân đã nguội lạnh và thế giới rõ ràng đang ở trong tình trạng nguy hiểm.

Nhưng, không được coi việc viếng thăm của Tổng thống Obama đến Hiroshima đơn thuần chỉ là nghi thức. Nhiệm kỳ của tổng thống Obama còn 8 tháng nữa. Chúng tôi mong rằng tổng thống sẽ sử dụng thời gian còn lại để tạo ra di sản (sự nghiêp chính trị) cụ thể tạo ra bước tiến tới “thế giới phi hạt nhân”.

Cả giá trị thực sự của Nhật Bản, nước duy nhất bị ném bom nguyên tử cũng trở thành vấn đề đặt ra. Nếu như Trump (Đảng cộng hòa), người công nhận vũ trang hạt nhân của Nhật, Hàn trở thành tổng thống tiếp theo, cũng có thể ý tưởng về “thế giới phi hạt nhân” sẽ lại trở thành tờ giấy trắng. “Hậu Obama”, cần phải giác ngộ rằng Nhật Bản sẽ trở thành người chủ đạo trong phong trào hướng tới “thế giới phi hạt nhân”.

Điều đáng lo lắng là nhận thức nguy cơ và cái nhìn luân lý xung quanh vấn đề hạt nhân đang trở nên hời hợt trên phạm vi thế giới. Năm nước được công nhận là nước sở hữu vũ khí hạt nhân trong hiệp ước chống phổ biến vũ khí hạt nhân có xu hướng thể hiện đặc quyền và không chịu nỗ lực trong việc cắt giảm vũ khí hạt nhân.
Những động thái như những nước không có vũ khí hạt nhân từ bỏ Hiệp ước chống phổ biến vũ khí hạt nhân và xây dựng hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân cũng không phải là không tưởng.

Chúng tôi muốn coi chuyến thăm của Tổng thống Obama tới Hiroshima là cơ hội. Chúng ta phải phòng chống việc tự hủy diệt bởi vũ khí hạt nhân như thế nào? Điều cần thiết là cái nhìn với tư cách là “nhân loại” và điều cần học hỏi chính là “cảm quan về sứ mệnh” của những nạn nhân bị bom nguyên tử.

Nguyễn Quốc Vương dịch
Nguồn: xã luận báo Maichini ngày 28.5.2016.

  1. Chưa có phản hồi.
  1. No trackbacks yet.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: