Trang chủ > Giáo dục lịch sử ở Việt Nam > Một sự nhầm lẫn đáng tiếc!

Một sự nhầm lẫn đáng tiếc!


 

Tạp chí Nghiên cứu lịch sử của Hội Khoa học lịch sử Việt Nam số 3 (334) năm 2004 có đăng bài viết “Cuộc kháng chiến chống Mông-Nguyên của Đại Việt trong sách giáo khoa các trường trung học Nhật Bản” của tác giả Nguyễn Phan Quang  ở chuyên mục “Lịch sử và nhà trường” (từ trang 59 đến trang 62).

Mở đầu, tác giả viết “Bộ sách giáo khoa lịch sử thế giới của các trường trung học ở Nhật Bản gồm 20 tập (xuất bản năm 1985 , tái bản lần thứ 6 năm 1991 đã giới thiệu một cách trân trọng cuộc kháng chiến chống Mông-Nguyên của dân tộc Việt Nam…”. Trong bài, tác giả dẫn ra các đoạn trích trong sách có liên quan đến cuộc kháng chiến chống Mông-Nguyên ở VN như là dẫn chứng và phân tích nó.

Tuy nhiên, thật đáng tiếc đây lại là một sự nhầm lẫn!

Vì đây không phải là sách giáo khoa lịch sử dành cho “các trường trung học Nhật Bản”. Ở Nhật sau năm 1947 hệ thống giáo dục phổ thông chia làm 6 năm tiểu học, 4 năm Trung học cơ sở (tiếng Nhật gọi là Chugakko) và 3 năm trung học phổ thông (Kotogakko). Gần đây còn có cả trường liên thông hỗn hợp cả trung học cơ sở và trung học phổ thông.

 

Như vậy, cách gọi “các trường trung học Nhật Bản” ở bên trên không rõ nghĩa vì không chỉ rõ sách dành cho bậc học THCS hay THPT.

Tuy nhiên, cái này không quan trọng lắm.

Quan trọng là cuốn sách (có ảnh đi kèm bài viết) không phải là sách giáo khoa. Căn cứ trên ảnh chụp và các dòng chữ đọc được trên bìa thì thấy đây là một loại sách về lịch sử thế giới xuất bản dưới dạng sê-ri in và bán rộng rãi ngoài thị trường. Trên bìa sách có các dòng chữ tiếng Nhật và tiếng Anh như sau

 

cuốn 16

Tiếng Anh; ILLUSTRATED HISTORY OF THE WORD
Tiếng Nhật: アジアの民族運動
伊藤秀一
世界の歴史 全20巻
講談社
Và một số dòng nữa nhưng tôi không đọc được do mờ.

Những dòng này dịch sang tiếng Việt sẽ trở thành
“Lịch sử thế giới có tranh minh họa”
Phong trào dân tộc ở châu Á
Ito Hidekazu (hay Ito Yuichi?)
Lịch sử thế giới, trọn bộ 20 tập (quyển)
(NXB) Kodansha”

Lần theo những thông tin này, tôi đã tìm được loạt sách này. Đây là loạt sách về lịch sử thế giới của NXB Kodansha (một nhà xuất bản khá nổi tiếng của Nhật về dòng sách Khoa học xã hội). Trong 20 cuốn phát hành dưới dạng Sê-ri về lịch sử thế giới thì cuốn nói trên là cuốn số 16. Cuốn này xuất bản lần đầu năm 1985 và sau đó tái bản nhiều lần.

Tôi đã tìm được đầy đủ tên của 20 quyển sách nói trên từ Internet. Xin lược dịch vắn tắt tên sách và năm xuất bản (có cuốn là bản tái bản).

20 cuốn
●第1巻・・<文明の誕生>1984.10.10:初版
○・・「江坂輝彌・大貫良夫」 (Sự ra đời của văn minh, 1984, in lần đầu)

●第2巻・・<古代のオリエント>1984.11.10:初版
○・・「小川英雄」
(Phương đông cổ đại, 1984, in lần đầu)

●第3巻・・<ギリシャ・ローマの栄光>
○・・1984.12.10:初版
○・・「馬場恵二」
(Vinh quang của Hy Lạp-Roma, 1984, in lần đầu)
●第4巻・・<悠久のインド>1985.1.10:初版
○・・「山崎利男」
(Ấn Độ ngàn xưa, 1985, in lần đầu)
●第5巻・・<中国文明の成立>
○・・1995.6.23:10刷
○・・「松丸道雄・永田英正」
(Sự ra đời của văn minh Trung Quốc, 1995, in lần thứ 10)

●第6巻・・<イスラム世界の発展>
○・・1995.2.27:9刷
○・・「本田實信」
(Sự phát triển của thế giới Hồi giáo, 1995, in lần thứ 9)
●第7巻・・<ヨーロッパの出現>1996.3.15:10刷
○・・「樺山紘一」
(Sự xuất hiện của châu Âu, 1996, in lần thứ 10)

●第8巻・・<東アジアの世界帝国>
○・・1996.3.15:8刷
○・・「尾形勇」
(Đế quốc thế giới ở Đông Á, 1996, in lần thứ 8)

●第9巻・・<ビザンツとロシア・東欧>
○・・1991.6.28:6刷
○・・「森安達也」
(Bizantium và Nga-Đông Âu, 1991, in lần thứ 6)

●第10巻・・<草原とオアシス>1996.3.15:10刷
○・・「山田信夫」
(Thảo nguyên và ốc đảo, 1996, in lần thứ 10)

●第11巻・・<東アジアの変貌>1996.3.15:8刷
○・・「小山正明」
(Sự biến đổi của Đông Á, 1996, in lần thứ 8)

●第12巻・・<東南アジア世界の形成>
○・・1997.4.11:9刷
○・・「石井米雄・桜井由躬雄」
(Sự hình thành thế giới Đông Nam Á, 1997, in lần thứ 9)

●第13巻・・<大航海時代>1984.7.4:初版
○・・「増田義郎」
(Thời đại phát kiến địa lý, 1984, in lần đầu)

●第14巻・・<ヨーロッパの革命>1996.3.15:9刷
○・・「遅塚忠躬」
(Cách mạng ở Châu Âu, 1996, in lần thứ 9)

●第15巻・・<近代のアメリカ大陸>

○・・1984.9.10:初版
○・・「清水知久」
(Đại lục châu Âu thời cận đại, 1984, in lần đầu)

●第16巻・・<アジアの民族運動>1996.3.15:6刷
○・・「伊藤秀一」

(Phong trào dân tộc ở châu Á, 1996, in lần thứ 6)

●第17巻・・<東アジアの近代>1996.3.15:8刷
○・・「加藤祐三」
(Cận đại ở Đông Á, 1996, in lần thứ 8)

●第18巻・・<帝国主義の時代>1997.5.27:9刷
○・・「西川正雄・南塚信吾」
(Thời đại đế quốc chủ nghĩa, 1997, in lần thứ 9)

●第19巻・・<第二次世界大戦>1984.8.20:初版
○・・「荒井信一」
(Đại chiến thế giới thứ hai, 1984, in lần đầu)

●第20巻・・<現代の世界>1994.9.28:7刷
○・・「武者小路公秀」
(Thế giới hiện đại, 1994, in lần thứ 7).

Có lẽ tác giả bài viết nói trên không biết tiếng Nhật và đã nhờ ai đó dịch nội dung sách để giới thiệu, trích dẫn. Người dịch hình như chỉ dịch nội dung mà không để ý bìa sách và bản thân cuốn sách.

Hệ quả dẫn tới là cả hai đã nhầm một cuốn sách thông thường thành sách giáo khoa dùng cho trường trung học của Nhật.

Trên thực tế sau 1947, Nhật Bản thực hiện chế độ kiểm định sách giáo khoa. Sách giáo khoa sẽ do nhiều nhà xuất bản biên soạn, phát hành. Trên bìa sách sẽ phải ghi rõ tên sách, tên NXB, năm kiểm định, lớp. Những thông tin đó không thấy có trong bìa sách các cuốn trên. Thêm nữa, SGK lịch sử ở Nhật tùy từng giai đoạn sau 1945 mà sẽ có tên gọi khác nhau như “Môn Xã hội” (Hạ, thượng) hay Địa lý-Lịch sử, Lịch sử A, Lịch Sử B, Lịch sử thế giới A, Lịch sử thế giới B, Lịch sử Nhật Bản A, Lịch sử Nhật Bản B chứ không gọi như ở Việt Nam đơn thuần là sách “Lịch sử” vì cơ cấu môn học ở Nhật Bản khác Việt Nam.

Khi đọc bài viết nói trên tôi đã giật mình. Việc đọc tư liệu qua bản dịch của người khác rất …nguy hiểm vì dễ gây nhầm lẫn. Sự nhầm lẫn nói trên thật đáng tiếc khi cả người biên tập cũng không nhận ra.

  1. Chưa có phản hồi.
  1. No trackbacks yet.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: