Archive

Archive for the ‘Chính sách an ninh của Nhật Bản’ Category

Tổng thống Mĩ thăm Hiroshima: Tái hướng đến một thế giới không có hạt nhân

May 28, 2016 Leave a comment

 

“Không phải là sự căm thù hay là sự đòi hỏi xin lỗi. Những người tôi yêu thương đã mất vì bom nguyên tử còn bản thân tôi thì sống sót. Thật có lỗi. Tôi phải làm gì đây? Đấy là việc không lặp lại sự việc khủng khiếp đó nữa, là việc xóa bỏ vũ khi hạt nhân. Không phải là chuyện căm thù. Đây chỉ là cảm quan sứ mệnh về những người đã chết mà thôi”.

Ogura Keiko, 78 tuổi, nạn nhân của bom nguyên tử ở thành phố Hiroshima đã kể lại trải nghiệm bị bom nguyên tử của mình bằng tiếng Anh cho 1500 người nước ngoài nghe trong mỗi năm dù bản thân đã cao tuổi. Ý kiến của những người là nạn nhân của bom nguyên tử rất đa dạng nhưng không thể nói rằng tiếng nói yêu cầu phải xin lỗi là mạnh mẽ.

Tâm tình của những nạn nhân này có phải chăng đã bị chính phủ Mĩ hiểu sai trong nhiều năm? Có phải chính phủ Mĩ lo ngại sẽ xảy ra việc yêu cầu xin lỗi, một yêu cầu quá mức, nên đã không đến gần những nơi bị ném bom nguyên tử?

Hòa giải vượt qua “thần thoại”

Chúng tôi muốn sự “hiểu lầm” của cả hai bên chấm dứt.

Ngày 27, công viên kỉ niệm hòa bình Hiroshima đang bình yên trong buổi chiều tà đã chào đón thời khắc lịch sử. Tổng thống Mĩ Obama với thân hình cao lớn đã bước lại gần tấm bia tưởng niệm những nạn nhân bom nguyên tử, đặt hoa và nhắm mắt lại. Đây là cuộc viếng thăm đầu tiên của vị tổng thống Mĩ đương nhiệm. Đây là khoảnh khắc mà phần lớn người Nhật Bản bao gồm cả những nạn nhân bom nguyên tử chờ đợi suốt 70 năm qua.

Chúng tôi đánh giá cao quyết định của tổng thống Obama khi ông đã vượt qua nhiều trở ngại để đến Hiroshima cho dù ở nước Mĩ vẫn có ý kiến phản đối hay chủ trương thận trọng. Trong tuyên bố sau khi đặt hoa tưởng niệm, ông một lần nữa lại nêu lên sự cần thiết của việc từ bỏ toàn bộ vũ khí hạt nhân và bày tỏ rằng “Hiroshima-Nagasaki” nên là điểm xuất phát của “sự tự giác mang tính đạo lý” của nhân loại.

Trong lễ kỉ niệm cũng có cảnh tổng thống Obama ôm chặt nạn nhân bom nguyên tử đang khóc đẫm nước mắt. Cho dù chúng ta mong muốn tổng thống sẽ dành thời gian nhiều hơn để đối thoại với những nạn nhân và trong tuyên bố sẽ có phương án cụ thể nhưng dường như nỗi niềm của Nhật-Mĩ hơn 70 năm qua đã hướng về phía được giải tỏa. Chúng tôi muốn coi ngày này là điểm tái xuất phát mới hướng đến “thế giới phi hạt nhân”.

Các chính quyền trước đó của nước Mĩ coi việc viếng thăm các vùng đất bị ném bom nguyên tử là điều cấm kị. Tổng thống Truman, người đã ra lệnh ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki năm 1945 đã từng nói rằng việc dùng bom nguyên tử giúp kết thúc sớm chiến tranh và “cứu mạng cho rất nhiều thanh niên (binh sĩ) Mĩ”.

Năm 2007, quan chức cao cấp của chính quyền Bush đã thể hiện quan điểm rằng bom nguyên tử đã cứu mạng hàng vạn người của phía Đồng minh và hàng trăm vạn người Nhật. Vì vậy mà không cần thiết phải xin lỗi hay thăm viếng những nơi bị ném bom nguyên tử.
Tuy nhiên, cho dù trong chủ trương nhất quán đó có lô-gic nhất định nào đó thì cũng vẫn không thể nào xóa bỏ được sự thật rằng hai quả bom nguyên tử lần đầu tiên được sử dụng trong lịch sử loài người đã giết hại hàng chục vạn người dân và để lại di chứng nặng nề cũng như nỗi đau tinh thần cho nhiều người khác. Có lẽ vấn đề xin lỗi hay không xin lỗi chủ yếu là vấn đề của nước Mĩ. Nhưng, nếu như nhìn nhận sự thật đó một cách nhẹ nhàng thì dù thế nào lô-gic này của nước Mĩ cũng thiếu tính nhân đạo.

Sự giải thích khó khăn của nước Mĩ, thứ “thần thoại” liên quan đến hành động ném bom nguyên tử nên chấm dứt. Ở thời điểm tổng thống Obama diễn thuyết về ý tưởng “thế giới phi hạt nhân” và nêu rõ “Nước Mĩ với tư cách là nước duy nhất sử dụng vũ khí hạt nhân có trách nhiệm đạo lý đối với hành động đó” thì “thần thoại” đã chao đảo mạnh. Chúng tôi cho rằng bằng chuyến thăm của tổng thống Obama tới Hiroshima, một chân trời mới đã mở ra vượt qua “thần thoại”.

Năm 1944, khi đang xảy ra chiến tranh, liên quan tới vấn đề “Tube Alloys” (bom nguyên tử), Tổng thống Mĩ Roosevelt và Thủ tướng Anh Churchil sau khi “thảo luận kĩ” đã thống nhất với nhau rằng sẽ không sử dụng đối với Đức mà sẽ dùng ở Nhật. Đằng sau chuyện đó là tình hình phức tạp không thể giải thích chỉ bằng “thần thoại” của phía Mĩ.

Đối với bóng tối của lịch sử đó Nhật-Mĩ cần phải trao đổi ý kiến chân tình.

Vai trò của Nhật Bản “hậu Obama”

Nhưng, “thế giới phi hạt nhân” còn rất xa xôi. Mối quan hệ Mĩ-Nga vẫn tiếp tục xấu và Trung Quốc không có động thái nào đối với việc cắt giảm vũ khí hạt nhân. Sự mở rộng vũ khí hạt nhân của Ấn Độ, Pakistan những nước không tham gia Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) cũng là điều khó chịu.

Vấn đề hạt nhân của Iran cho dù đã nhìn thấy kết luận thì sự xung đột với Israel- nước chắc chắn sở hữu vũ khí hạt nhân vẫn đáng lo ngại. Trên hết việc Bắc Triều Tiên phát triển đầu đạn hạt nhân loại nhỏ và trắng trợn đe dọa cộng đồng quốc tế là nguồn gốc chính của nỗi bất an.

Thêm nữa, người ta cho rằng chính quyền Obama đã dùng một khoản ngân sách khổng lồ là 1000 tỉ đô la trong vòng 30 năm tới để hiện đại hóa vũ khí hạt nhân. Cũng không thể bỏ qua khả năng sự đối lập Trung-Nga có thể phát triển thành chạy đua vũ trang. So với thời điểm Tổng thống Obama nhận giải Nobel hòa bình vào năm 2009 thì bầu không khí xóa bỏ vũ khí hạt nhân đã nguội lạnh và thế giới rõ ràng đang ở trong tình trạng nguy hiểm.

Nhưng, không được coi việc viếng thăm của Tổng thống Obama đến Hiroshima đơn thuần chỉ là nghi thức. Nhiệm kỳ của tổng thống Obama còn 8 tháng nữa. Chúng tôi mong rằng tổng thống sẽ sử dụng thời gian còn lại để tạo ra di sản (sự nghiêp chính trị) cụ thể tạo ra bước tiến tới “thế giới phi hạt nhân”.

Cả giá trị thực sự của Nhật Bản, nước duy nhất bị ném bom nguyên tử cũng trở thành vấn đề đặt ra. Nếu như Trump (Đảng cộng hòa), người công nhận vũ trang hạt nhân của Nhật, Hàn trở thành tổng thống tiếp theo, cũng có thể ý tưởng về “thế giới phi hạt nhân” sẽ lại trở thành tờ giấy trắng. “Hậu Obama”, cần phải giác ngộ rằng Nhật Bản sẽ trở thành người chủ đạo trong phong trào hướng tới “thế giới phi hạt nhân”.

Điều đáng lo lắng là nhận thức nguy cơ và cái nhìn luân lý xung quanh vấn đề hạt nhân đang trở nên hời hợt trên phạm vi thế giới. Năm nước được công nhận là nước sở hữu vũ khí hạt nhân trong hiệp ước chống phổ biến vũ khí hạt nhân có xu hướng thể hiện đặc quyền và không chịu nỗ lực trong việc cắt giảm vũ khí hạt nhân.
Những động thái như những nước không có vũ khí hạt nhân từ bỏ Hiệp ước chống phổ biến vũ khí hạt nhân và xây dựng hiệp ước cấm vũ khí hạt nhân cũng không phải là không tưởng.

Chúng tôi muốn coi chuyến thăm của Tổng thống Obama tới Hiroshima là cơ hội. Chúng ta phải phòng chống việc tự hủy diệt bởi vũ khí hạt nhân như thế nào? Điều cần thiết là cái nhìn với tư cách là “nhân loại” và điều cần học hỏi chính là “cảm quan về sứ mệnh” của những nạn nhân bị bom nguyên tử.

Nguyễn Quốc Vương dịch
Nguồn: xã luận báo Maichini ngày 28.5.2016.

Advertisements

Bài phát biểu của thủ tướng Abe Shinzo nhân dịp 70 năm sau Chiến tranh thế giới thứ hai

August 15, 2015 5 comments

Đây là bài phát biểu của đương kim thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe vào thời điểm kỉ niệm 70 năm sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Trong bối cảnh Nhật Bản có những thay đổi chiến lược về chính sách an ninh, diễn văn của ông được cộng đồng thế giới đặc biệt là châu Á quan tâm. Xin dịch và trân trọng giới thiệu với các bạn. 

Tôi cho rằng ở vào thời điểm 70 năm sau chiến tranh, chúng ta phải bình tĩnh nhìn lại con đường dẫn tới chiến tranh, những bước đi từ sau chiến tranh, tức thời đại được gọi là thế kỷ 20, để học lấy trí tuệ cho tương lai từ những bài học của lịch sử ấy.

Trong thế giới 100 năm về trước, các thuộc địa rộng lớn của các nước mà chủ yếu là các nước phương Tây đã mở rộng. Với bối cảnh đằng sau là sự ưu việt áp đảo về kĩ thuật, làn sóng cai trị thuộc địa đã dội đến châu Á vào thế kỷ 19.

Việc cảnh giác trước nguy cơ ấy đã trở thành động lực cận đại hóa Nhật Bản là điều không cần bàn cãi. Lần đầu tiên ở châu Á chính trị lập hiến đã được xác lập và Nhật Bản bảo vệ được độc lập. Chiến tranh Nhật-Nga có nguồn gốc từ sự cai trị thực dân và đem lại dũng khí cho đông đảo người dân châu Á và châu Phi.

Trải qua Đại chiến thế giới thứ nhất, các động thái dân tộc tự quyết lan rộng và sự thuộc địa hóa từ trước đến nay bị chặn lại. Cuộc chiến tranh này đã làm cho 10 triệu người chết và là cuộc chiến tranh bi thảm.

Trào lưu cộng đồng quốc tế mới coi chiến tranh là bất hợp pháp nảy sinh đương thời đã thu hút cả Nhật Bản. Tuy nhiên, khủng hoảng thế giới phát sinh và các nước Âu Mĩ đã cuốn theo kinh tế thuộc địa vào đó và khi kinh tế bị đóng băng nền kinh tế Nhật Bản đã bị chấn động mạnh.

Trong bối cảnh ấy, Nhật Bản ngày càng cảm thấy bị cô lập và đã cố gắng giải quyết sự bế tắc về kinh tế, ngoại giao bằng sử dụng sức mạnh. Hệ thống chính trị trong nước đã không thể cản được điều đó. Và rồi Nhật Bản đã không còn nhận biết được đại cục thế giới.

Sau sự biến Mãn Châu và rút khỏi Hội Quốc liên, Nhật Bản đã trở thành “kẻ thách thức” đối với “trật tự thế giới mới” được cộng đồng quốc tế cố gắng xây dựng trên sự hi sinh to lớn. Nhật Bản đã chọn lầm đường và tiến vào con đường chiến tranh.

Và rồi 70 năm trước, Nhật Bản đã bại chiến.

Nhân dịp 70 năm sau chiến tranh trước sinh mệnh của tất cả những người đã chết ở trong và ngoài nước, xin cúi đầu thật thấp để bày tỏ chân thành nỗi đau và sự tiếc thương mãi mãi.

Trong đại chiến trước đó, hơn 3 triệu đồng bào đã bỏ mạng. Đấy là những người đã lo lắng về tương lai của tổ quốc và vừa nguyện cầu cho hạnh phúc gia đình vừa đi ra chiến trường. Cũng là những người sau chiến tranh đã khổ sở hoặc qua đời vì bệnh tật, nạn đói ở những đất lạnh lẽo hoặc nóng bức xa xôi khác biệt. Rất nhiều  người dân đã chết bi thảm vì bom nguyên tử ở Hiroshima, Nagasaki, các cuộc không kích vào các đô thị như Tokyo và cuộc chiến  trên  đất Okinawa.

Cả những nước tham gia chiến tranh cũng có biết bao nhiêu người trẻ tuổi có tương lai bỏ mạng. Ở những khu vực trở thành chiến trường như Trung Quốc, Đông Nam Á, các hòn đảo ở Thái Bình Dương rất nhiều người dân bất hạnh đã khốn khổ và chết vì chiến tranh và cả vì nạn thiếu lương thực. Cũng không được quên rằng dưới bóng đen của chiến trường đã có những phụ nữ bị tổn thương danh dự và phẩm giá sâu sắc.

Sự thật là nước ta đã làm cho bao nhiêu người vô tội phải chịu những khổ đau và tổn thất không gì đo đếm được. Lịch sử là thứ khắc nghiệt và không thể nào làm lại. Mỗi người đều đã có cuộc đời, giấc mơ và gia đình yêu mến. Giờ đây, khi nếm trải sự thật đương nhiên này, không biết nói gì hơn ngoài nỗi buồn đau.

Từ những hi sinh quý giá từ trước đến nay ấy mà giờ đây có hòa bình. Đấy là điểm xuất phát của Nhật Bản sau chiến tranh.

Không được để cho sự bi thảm của chiến tranh lặp lại lần thứ hai.

Sự biến, xâm lược, chiến tranh. Cả sự uy hiếp, sử dụng vũ lực cũng không được dùng như là phương tiện giải quyết tranh chấp quốc tế lần thứ hai. Phải chia tay vĩnh viễn với sự cai trị thực dân và tạo ra thế giới nơi quyền tự quyết của tất cả các dân tộc được tôn trọng.

Cùng với sự ăn năn sâu sắc về cuộc đại chiến trước kia, nước chúng ta đã thề như thế. Chúng ta đã tạo ra đất nước dân chủ và tự do, tôn trọng pháp luật và duy trì lời thề bất chiến. Trước những bước đi với tư cách là quốc gia hòa bình trong suốt 70 năm, chúng ta vừa mang trong mình lòng tự hào điềm tĩnh vừa nhất quán duy trì phương châm không đổi ấy.

Nước chúng ta đã nhiều lần thể hiện sự phản tỉnh thống thiết và cảm xúc hối lỗi về những điều đã làm trong cuộc đại chiến trước đó. Để thể hiện ý nghĩ đó bằng hành động, chúng ta đã khắc sâu lịch sử những nỗi khổ đau mà người dân châu Á láng giềng như Indonesia, Phillipin, các nước Đông Nam Á, Đài Loan, Hàn Quốc, Trung Quốc đã trải qua và sau chiến tranh đã nhất quán dốc lòng vì  hòa bình và sự phồn vinh.

Lập trường như trên của các nội các trong quá khứ vẫn là thứ không hề thay đổi từ giờ về sau.

Tuy nhiên, cho dù chúng ta có nỗ lực bao nhiêu đi nữa thì có lẽ cũng sẽ không làm nguôi ngoai đi ký ức cay đắng của những người đã nếm trải nỗi đau khổ lầm than do chiến tranh và nỗi buồn của những người đã mất đi gia đình.

Vì vậy, chúng ta phải khắc sâu trong tim những điều sau.

Sự thật rằng sau chiến tranh, hơn 6 triệu người Nhật đã trở về vô sự từ các khu vực ở châu Á-Thái Bình Dương và trở thành động lực tái thiết Nhật Bản.

Sự thật rằng gần 3000 trẻ em người Nhật bị bỏ lại ở Trung Quốc đã lớn lên vô sự và lại được đặt chân lên mảnh đất của tổ quốc.

Sự thật rằng những người vốn là tù binh ở các nước Mĩ, Anh, Hà Lan, Úc trải qua năm tháng dài lâu đã đến thăm Nhật Bản và tiếp tục an ủi những người đã chết trận của cả hai bên.

Những người Trung Quốc đã nếm trải khổ đau của chiến tranh, những người vốn là tù binh đã phải chịu những nỗi khổ đau của quân đội Nhật khi khoan dung như thế trong lòng họ đã có những nỗi khổ tâm như thế nào và cần đến sự nỗ lực biết bao nhiêu.

Trước những việc đó, chúng ta không thể nào không suy nghĩ. Bằng tấm lòng khoan dung, Nhật Bản sau chiến tranh đã trở lại cộng đồng quốc tế.

Nhân dịp 70 năm sau chiến tranh đất nước chúng ta muốn bày tỏ lòng biết ơn từ tấm lòng mình tới tất cả các quốc gia, tới tất cả những người đã dốc sức cho sự hòa giải.

Ở Nhật Bản những thế hệ sinh ra sau chiến tranh hiện nay đang chiếm trên 80% dân số. Không thể để cho con cháu chúng ta, những người không liên quan gì tới cuộc chiến tranh đó và con cháu của những thế hệ trước phải tiếp tục gánh trên vai lời xin lỗi.

Tuy nhiên, cho dẫu thế, người Nhật chúng ta, bất kể thế hệ phải đối diện thẳng thắn với lịch sử của quá khứ.

Chúng ta có trách nhiệm tiếp nhận quá khứ bằng tấm lòng khiêm tốn và đưa nó vào tương lai.

Thế hệ cha mẹ chúng ta và thế hệ ông bà chúng ta đã sống sót trong tận cùng nghèo đói và sự hoang phế sau chiến tranh.

Điều đó có thể kết nối tương lai với thế hệ chúng ta hiện tại và thế hệ tiếp theo. Đấy là nhờ vào nỗ lực không mệt mỏi của những người đi trước cùng lòng tốt, sự giúp đỡ vượt qua ân oán của rất nhiều nước đã từng đánh nhau dữ dội trong tư cách là kẻ địch như Mĩ, Úc, các nước châu Âu.

Chúng ta phải tiếp tục kể về điều đó trong tương lai. Chúng ta sẽ khắc sâu bài học lịch sử trong lòng, xây dựng tương lai tốt đẹp hơn và nỗ lực vì sự hòa bình và thịnh vượng của châu Á, thế giới.

Chúng ta tiếp tục khắc sâu trong lòng quá khứ mong muốn thoát ra khỏi sự bế tắc của bản thân bằng sức mạnh. Vì vậy, nước chúng ta cho dù xung đột vẫn phải tôn trọng pháp luật và giải quyết bằng ngoại giao, hòa bình thay vì sử dụng sức mạnh.

Chúng ta từ giờ về sau sẽ tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc này và vận động những nước khác. Với tư cách là nước duy nhất bị chiến tranh nguyên tử, chúng ta sẽ phát huy trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế hướng tới hạn chế phát tán và loại trừ vĩnh viễn vũ khí nguyên tử.

Chúng ta sẽ tiếp tục khắc sâu trong lòng quá khứ trong thế kỉ 20 ở đó danh dự và phẩm giá của rất nhiều phụ nữ bị làm tổn thương sâu sắc. Chính vì vậy, nước chúng ta muốn trở thành nước luôn ở cạnh những phụ nữ ấy. Chính thế kỉ 21 này, chúng ta sẽ trở thành nước dẫn đầu thế giới vì một thế kỉ nhân quyền phụ nữ không bị xâm hại.

Chúng ta sẽ tiếp tục khắc sâu trong lòng quá khứ ở đó sự trì trệ về kinh tế đã gieo mầm chiến tranh. Chính vì vậy mà nước ta sẽ không bị chi phối bởi ý muốn của bất cứ nước nào mà sẽ tăng cường giúp đỡ các nước đang phát triển, phát triển hệ thống kinh tế quốc tế rộng mở, tự cho, công bằng và làm cho thế giới ngày một phồn vinh.

Chính phồn vinh sẽ là nền tảng của hòa bình. Chúng ta sẽ đối mặt với nghèo đói, thứ là mảnh đất màu mỡ của bạo lực và nỗ lực hơn nữa để cung cấp y tế, giáo dục, cơ hội tự lập cho tất cả mọi người trên thế giới.

Chúng ta sẽ tiếp tục khắc sâu trong lòng quá khứ ở đó chúng ta đã trở thành kẻ khiêu khích trật tự thế giới. Chính vì vậy, đất nước chúng ta sẽ duy trì vững chắc không dao động các giá trị cơ bản như tự do, dân chủ, nhân quyền, bắt tay với các nước cùng có chung các giá trị ấy, giương cao ngọn cờ “chủ nghĩa hòa bình tích cực” và cống hiến hơn nữa cho hòa bình và phồn vinh của thế giới.

Hướng đến 80, 90, 100 năm sau chiến tranh, chúng tôi quyết tâm sẽ cùng với quốc dân dựng xây nước Nhật như thế.

Ngày 14 tháng 8 năm 2015 năm Heisei 27 (2015)

Thủ tướng Abe Shinzo

Nguyễn Quốc Vương dịch từ tiếng Nhật

Nguồn: http://www.sankei.com/politics/news/150814/plt1508140016-n8.html

%d bloggers like this: